თელავი კახეთის ადმინისტრაციული და ეკონომიკური ცენტრია, მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, თბილისიდან 160 კილომეტრში და საშუალო სიდიდის ქალაქია. იყო დრო, როდესაც თელავს უმნიშვნელოვანესი საქარავნო გზის დანიშნულება ჰქონდა ევროპასა და აზიას შორის. ხალხი თელავს კახეთის ფილტვებს ეძახის, რადგან აქ აღსანიშნავად დიდი რაოდენობის ხე- ტყეა. თელავში შეგიძლიათ იხილოთ “ბატონის ციხე”- გამორჩეული სილამაზის ნაგებობა, სადაც ოდესღაც კახეთის დიდებულები ცხოვრობდნენ. ეს კომპლექსი მოიცავს ორ ეკლესიას, სამეფო სასახლეს, აბანოს, საიდუმლო გვირაბს, ციხესიმაგრეს და 5 მეტრიან თავდაცვით გალავანს, სადაც ადგილობრივები თავს აფარებდნენ მტრის შემოსევების დროს. ციხის კედლებს სამ ჰექტრამდე ადგილი უჭირავს. აქ სასახლეში, რომელიც აგრე ერეკლე მეფის სახელს ატარებს, გამოვარჩევდი არტ გალერეას, სადაც შეგიძლიათ ცნობილ ქართველი, ჰოლანდიელი, იტალიელი თუ რუსი მხატვრების ტილოები დაათვალიეროთ. აქვეა ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ადგილი თელავში, სახელად “ბატონის წყალი”- წყლის მარჯვენა მხარეს დგას 900 წლიანი ჭადარი, რომლის ქვეშ უშლიდნენ დიდებულ სუფრას ძველი თელაველები თავიანთ საპატიო სტუმრებს (მათ შორის, აქ მოულხენიათ ილია ჭავჭავაძეს, აკაკი წერეთელს, ვაჟა ფშაველას და სხვებს...)

 

 

ქალაქის ეკონომიკა დამოკიდებულია აგრარულ კულტურაზე, რახან მიმდებარე ტერიტორიები სასოფლო -სამეურნეოდ ხელსაყრელია და კარგ პირობებს ქმნის მის ამ მხრივ გასავითარებლად. აღსანიშნავია ისიც, რომ ქალაქში “თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი” არსებობს, რომელსაც 2 საერთო საცხოვრებელიც კი აქვს გამოყოფილი სტუდენტებისთვის (თავდაპირველად იაკობ გოგებაშვილის სახელს ატარებდა). თელავი საქვეყნოდ ცნობილია ღვინის წარმოების უძველესი ისტორიით. აქ ღვინის 4 ქარხანაა, რომლებიც მსოფლიოში ცნობილ კახურ ღვინოს აწარმოებენ, მათ შორის ყველაზე პოპულარულია: ქინძმარაული, წინანდალი, საფერავი. აქ თქვენ შეგიძლიათ უძველესი მეღვინეობის ტრადიციები, ან ქარხნებს რომ თავი დავანებოთ, მოინახულოთ არაერთი საოჯახო მარანი.


თელავში ზოგადად ბევრი ღირსშესანიშნაობა და კულტურული ინფრასტრუქტურაა განვითარებული, აქ მყოფი ადამიანი თავს თბილისიდან მოწყვეტილად ნამდვილად ვერ იგრძნობს, რახან თელავში შეგიძლიათ დრამატული თეატრის არაერთი სპექტაკლით დატკბეთ, (მათ შორის დღეისათვის ცნობილი ქართველი ტელე -მსახიობების საკმაოდ დიდი რაოდენობა სწორედ ამ თეატრმა გამოზარდა), ისტორიული და ეთნოგრაფიული მუზეუმები, ხელოვნებისა და მუსიკის სასწავლებლები, ბიბლიოთეკები და რაღა თქმა უნდა, სპორტული მოედნები. საინტერესოა მისი გეოგრაფიული მდებარეობაც, ის მოთავსებულია მდინარე ალაზნის აუზში, განფენილია ცივ-გომბორის ქედის ჩრ -აღ. კალთაზე და ბორცვებზე, ხოლო მისი სხვადასხვა უბნები ზღვის დონიდან 500-800 მეტრზე მდებარეობს. ზოგადად კახეთი საქართველოს ყველა სხვა კუთხისგან სწორედ ამ ამით გამოირჩევა, კახეთში შეგიძლიათ იპოვით ზღვის დონიდან როგორც ერთ-ერთი უმდაბლესი ადგილი, ისე უმაღლესი წერტილი. თელავის საცხოვრებელი უბნებიდან შეგიძლიათ  დაათვალიეროთ თქვენს თვალწინ გადაშლილი საოცარი და ამავე დროს, შორი ხედები კავკასიონისა და ალაზნის ველის.


თელავი გამორჩეულია აგრეთვე ისტორიული უბნებით, მათ შორისაა: “ზუზუმბოს გორა”, “ძველი გალავანი”, “ღვთაების ბორცვი”, ფიქრის გორა და სხვები… ისინი ნადიკვარის პარკის ტერიტორიისგან მცირე ხევებით არიან გამოყოფილნი.

თელავს ემსახურება მუნიციპალური (უფასო) ავტობუსის რამდენიმე ხაზი, რაც ასე ხელსაყრელი და მოსახერხებელია ტურისტთათვის. ქალაქს აქვს აგრეთვე აეროპორტი და რკინიგზა. ტურისტულად ეს ქალაქი იმ მხრივაც კომფორტულია, რომ აქ არაერთ მაღალრეიტინგულ სასტუმროს ნახავთ, სადაც შეგეძლებათ ემოციებით დატვირთულმა სასიამოვნო საღამო გაატაროთ. რაც ყველაზე საინტერესოა, სასტუმროთა დიდი წილი აგებულია ძველ სტილში, კოშკისა თუ ციხის იერით, რაც კიდევ უფრო მიმზიდველს ხდის გარემოს.


თელავის მახლობლად არის წინანდლის სახლ-მუზეუმი. ეს საოცარი კარმიდამო ეკუთვნოდა ქართველ დიდებულ პოეტსა და საზოგადო მოღვაწეს- ალექსანდრე ჭავჭავაძეს. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თავის სამოთხის სადაც ბაღსა და სასახლეში ალექსანდრეს არაერთი მსოფლიოში აღიარებული ადამიანი ესტუმრა, მათ შორის იყო ალექსანდრე დიუმა, რომელმაც წინანდლის სახლ-მუზეუმის ეზოს “ედემის ბაღი ” შეარქვა. სხვადასხვა დროს ამ ბაღში იყვნენ აგრეთვე ფრანგი ორიენტალისტი და ქართველოლოგი მარი (ფელისიტე) ბროსე, (რომელიც თავისი სახელის გამო საქართველოში,და არა მხოლოდ აქ, არაერთხელ ჩავარდნილა უხერხულ მდგომარეობაში), რუსი დიდებული პოეტები- ალექსანდრე პუშკინი, მიხელ ლერმონტოვი, და ალექსანდრე გრიბოედოვი. ალექსანდრე ჭავჭავაძემ აქ დიდებული მარანიც გახსნა, უზარმაზარ ღვინის ქარხანასთან ერთად. ის იყო აგრეთვე პიონერი, ვინც ქართველებს წარუდგინა ეტლი და როიალი. მან პირველმა დააარსა ღვინის კოლექცია, სადაც მასპინძლობდა როგორც ქართული, ისე ევროპული მეთოდებით დამზადებულ 16,500 ღვინის ბოთლს. სხვადასხვა დროს გამართულ საერთაშორისო ღვინის გამოფენებზე ამ კოლექციამ 11 ოქროს მედალი მოიპოვა. დღეისათვის წინანდალი სახლ-მუზეუმია, რომლიც 4 ნაწილისგან შედგება: მუზეუმი, პარკი, სასტუმრო, საცხოვრებელი და ღვინის მარანი/ღვინის ქარხანა. 2019 წლიდან წინანდლის მუზეუმში გაიმართება ყოველწლიური კლასიკური მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი, აგვისტო-სექტემბერში. ასე რომ, ეს კიდევ ერთი დამატებითი მიზეზი იქნება, თუ რატომ უნდა ესტუმროთ კახეთს. თელავიდან 20 კილომეტრში, ფოთლოვანი ხეებით დაფარულ მთაზე მდინარე ლოპოტა ქმნის ხელოვნურ ტბას. 2008 წელს რეკრეაციული ზონა გაშენდა მის მიმდებარე ტერიტორიაზე. აქედან მოყოლებული, არაერთი სასტუმრო გაიხსნა, რასაც მისი პოპულარიზება მოყვა. ამ ტბაში თევზებიცაა, ასე რომ, სურვილის შემთხვევაში შეგეძლებათ ითევზაოთ კიდეც.


საერთო ჯამში, თელავი იმ ქალაქებს განეკუთვნება, რომელიც აუცილებად უნდა ნახოთ და სამუდამოდ აღბეჭდოთ ამ ქალაქის სტუმართმოყვარეობა, გემრიელი მსუყე კერძები და ულამაზესი არქიტექტურული ნაგებობები თქვენს გონებაში.