ბზიფის ეკლესია

ბზიფის ეკლესია აფხაზეთში, გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბზიფში მდებარეობს. აფხაზეთის ტერიტორია დღესდღეობით ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. იგი IX საუკუნის II ნახევრით თარიღდება და ბზიფის ციხის კომპლექსის შემადგენლობაში შედის. ტაძარი ჩახაზული ჯვრის ტიპის ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა. შესასვლელი სამია - სამხრეთით, დასავლეთითა და ჩრდილოეთით. სამივე შესასვლელს კარიბჭეები აქვს მიშენებული. აღმოსავლეთის მკლავი ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით სრულდება. საკურთხეველი სამი საფეხურითაა შემაღლებული. საკურთხევლის ორივე მხარეს თითო დამხმარე სათავსია (სადიაკვნე და სამკვეთლო). დამხმარე სათავსებსაც აღმოსავლეთით შვერილი, ნახევარწრიული აფსიდები აქვთ. საკურთხევლის აფსიდში სამი სარკმელია გაჭრილი, სადიაკვნე და სამკვეთლო თით სარკმლით ნათდებიან. სარკმლები დანარჩენ კედლებშიცაა გაჭრილი. ფასადებიცა და ინტერიერიც თლილი ქვითაა მოპირკეთებული. ეკლესიის მორთულობა ძალიან სადაა. საკურთხევლის სამ სარკმელს გრეხილი ლილვების თაღედი ევლება. აღმოსავლეთ ფასადის მხატვრულ სახეს სამი შვერილი აფსიდი ქმნის. ტაძარი ძალიან დაზიანებულია, ჩამონგრეულია გუმბათი, კამარები, საყრდენი სვეტები და თაღები, ნაწილობრივ ჩამოცვენილია პერანგის ქვებიც. მთავარი ტაძრის აღმოსავლეთით კიდევ ერთი, უფრო ძველი ეკლესიის ნაშთები ჩანს. თავად ბზიფის ციხე ორი ნაწილისაგან შედგება, ზედა ნაწილში ტაძარია, ქვედა ნაწილის ეზოში ძველი გზა გადიოდა. ციხე ბზიფის ხეობასა და მდინარეზე გადასასვლელს კიტავდა. ციხე კარგად დამუშავებული კირქვის კვადრებითაა ნაგები. გალავანს დატანებული აქვს ოთხკუთხა და ნახევრად წრიული კოშკები, კონტრფორსები და კარიბჭე. ეკლესიის მსგავსად მძიმე მდგომარეობაშია მთლიანად ბზიფის ციხის კომპლექსიც.