ქვეშის ციხე - qveshis tsikhe, Kvemo Kartli

ქვემო ქართლის შესახებ


საუკეთესო პერიოდი: ყველა სეზონი

ქვემო ქართლი აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარე მხარეა, რომელიც ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციების ქვემო ქართლის და თრიალეთის ტერიტორიებს მოიცავს. ეს მხარე უდიდეს წარსულს ინახავს პრეისტორიული ხანიდან დღემდე. ქვემო ქართლში აღმოაჩინეს 1 800 000 წლის პირველი ევროპელებიც - ზეზვა და მზია. აქ არის ძვ.წ. IV ათასწლეულის საყდრისის ოქროს მაღაროც. ქვემო ქართლი მდიდარია სხვადასხვა პერიოდის ძალიან საინტერესო კულტურული ძეგლებითა და  ულამაზესი, მრავალფეროვანი ბუნებით, ტყეებით, ტბებით, მინერალური და თერმული წყლებითა და კურორტებით. 


ისტორია

ქვემო ქართლი უძველესი ისტორიის მქონე მხარეა. ამ რეგიონმა კაცობრიობის ფაქტობრივად  ყველა ეტაპის ნაკვალევი შემოგვინახა. აქ ჯერ კიდევ 1 800 000 წლის წინ ცხოვრობდნენ ადამიანები. დმანისში აღმოჩენილ პირველ ევროპელებს, ზეზვასა და მზიას, როგორც სახეობას, მსოფლიო ქართველი ადამიანის (ჰომო გეორგიკუს) სახელით იცნობს. ქვემო ქართლის ტერიტორია უძველესი დროიდანვე დასახლებული იყო ქართველური ტომებით, რომელთა ხანგრძლივი ურთიერთკავშირისა და ურთიერთშერწყმის შედეგად წარმოიშვა ქართველი ხალხი. აქ მოსახლე ტომებიდან წყაროები იცნობენ ქართველურ ტომ გუგარებს, იგივე გოგარებს. განვითარებასთან ერთად სხვადასხვა ეტაპზე აქ იქმნებოდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები. VII-XI სს-ში ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე შეიქმნა თბილისის საამირო, კლდეკარის საერისთავო და ტარიშ-ძორაგეტის სამეფო. XII-XIII საუკუნეებში აქ გაგისა და ლორის სასაზღვრო საერისთავოები იყო. მონღოლების ლაშქრობის შემდეგ საქართველომ დაკარგა ხუნანის საერისთავო და სახელმწიფო საზღვარმა ქცია-მტკვრის შესაყარზე გადაინაცვლა. XV საუკუნიდან დაიწყო მომთაბარე თურქმენული ტომების ჩამოსახლება. ამავე პერიოდში ქვემო ქართლში შეიქმნა სათავადოები: საბარათიანო, საორბელიანო და სხვა. XVII საუკუნეში შაჰ აბასმა დებედის ხეობაში ბორჩალოს მომთაბარე ტომი ჩამოასახლა და ლორის სახანო დააარსა. XVIII საუკუნეში ლეკი ფეოდალების თარეშის გამო ქვემო ქართლი მკვიდრი მოსახლეობისაგან თანდათან დაიცალა, მათი დიდი ნაწილი მტერს შეეწირა, ნაწილი კი საქართველოს სხვა კუთხეებში გაიხიზნა. მათ ადგილს უცხოტომელები იკავებდნენ, რაც განაპირობებს ამ მხარის ეთნიკურ სიჭრელეს.
ქვემო ქართლი საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელების ერთ-ერთი კერა იყო. სწორედ ამით აიხსნება ამ მხარეში ეკლესია-მონასტრების სიუხვე. აქ ასევე მდებარეობდა ქართველ მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციები.


გეოგრაფია

ქვემო ქართლი აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარეობს და იგი შემოსაზღვრულია თრიალეთის, ჯავახეთისა და ბამბაკ-ერევნის ქედებით. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრება კახეთის, ჩრდილოეთით შიდა ქართლის და მცხეთა-მთიანეთის, დასავლეთით სამცხე-ჯავახეთის რეგიონები, ხოლო სამხრეთით სომხეთი და აზერბაიჯანი. ქვემო ქართლის ადმინისტრაციული ცენტრია რუსთავი. იგი რუსთავის გარდა მოიცავს ექვს ადმინისტრაციულ ერთეულს, ესენია: ბოლნისი, გარდაბანი, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული და წალკა.
ქვემო ქართლი განლაგებულია ნახევრად უდაბნო, მშრალი სუბტროპიკული და მაღალმთიანი ალპური ზონის საზღვრებში. მის ლანდშაფტს ძირითადად ველები და ტყეველები შეადგენს. ქვემო ქართლის უმსხვილესი მდინარეებია მტკვარი, ხრამი და ალგეთის ქვემო დინებები. რეგიონის ტერიტორიაზე გვხვდება ტბებიცა და წყალსაცავებიც. ქვემო ქართლის ბარში ნოტიო სუბტროპიკული და სუბტროპიკულ-კონტინენტური ჰავაა, ჯავახეთის ქედის მთიან რეგიონში ჰავა ზომიერად ნოტიოა, წალკის მიდამოებში კი ზომიერად ნოტიოდან მშრალ სუბტროპიკულზე გარდამავალი ჰავაა. რეგიონში საშუალო წლიური ტემპერატურა 15.3
℃-ა, იანვრის საშუალო ტემპერატურა - 4, ხოლო ივლისის - 25.2.


რა ვნახოთ

ქვემო ქართლი მდიდარი კულტურის მქონე მხარეა, აქ მრავლადაა არქეოლოგიური ძეგლები, ეკლესია-მონასტრები და ციხესიმაგრეები. მსოფლიოს ყურადღებას იპყრობს დმანისის ნაქალაქარი მრავალსაუკუნოვანი კულტურული ფენებით. ქვემო ქართლშია ეგვიპტის პირამიდების პერიოდის ყორღანები სარიტუალო გზებით, სადაც მნიშვნელოვანი და მაღალმხატვრული ღირებულების სამკაულები, ჭურჭელი  და სხვადასხვა დანიშნულების ნივთებია აღმოჩენილი. მდიდარ კულტურულ მემკვიდრეობასთან ერთად ქვემო ქართლი ბუნების სილამაზითაც გამოირჩევა. აქ ნახავთ ულამაზეს კანიონებს, ჩანჩქერებს, ალპურ მდელოებსა და ფერად-ფერად უდაბნოშიც კი იმოგზაურებთ.


ბუნება


კულტურული ძეგლები


კურორტები

  • მანგლისი
  • დმანისი
  • კოჯორი
  • კიკეთი
  • კუმისი
  • წავკისი
  • ოქროყანა


ყველა ადგილის სანახავად დააჭირეთ აქ

ბოლნისის სიონი Bolnisi Sioni Cathedral
ბოლნისის სიონი

ბოლნისის სიონის ტაძარი - სამნავიანი ბაზილიკა მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარე...

ხულუტის ციხე Khuluti Fortress
ხულუტის ციხე

ხულუტის ციხე — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ციხე-დარბაზი ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალ...

ფიტარეთის მონასტერი Pitareti Monastery
ფიტარეთის მონასტერი

ფიტარეთის სამონასტრო კომპლექსი - მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნი...

სამშვილდე - Samshvilde
სამშვილდე

სამშვილდის კომპლექსი — ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული ციხე-ქალაქი საქართველოში, ახლანდელი სოფელ სა...

საინტერესო მარშრუტები ქვემო ქართლში

იხილეთ ასევე

ბოლნისის სიონის ტაძარი - სამნავიანი ბაზილიკა მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ბოლნისში. ბოლნ...

ეს არის ერთ დღიანი მარშრუტი გარეჯის უდაბნოში რომელიც საშუალებას მოგცემთ მოინახულოთ გარეჯის უდაბნოს ყველაზე საინტერესო და შეიძლება აქამდე უცნობი ადგილე...

ხულუტის ციხე — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ციხე-დარბაზი ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხრამის ღრმა ხეობის ვიწრ...

ფიტარეთის სამონასტრო კომპლექსი - მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, თეთრიწყაროდან სამხრეთ-დასავლეთი მიმარ...

სამშვილდის კომპლექსი — ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული ციხე-ქალაქი საქართველოში, ახლანდელი სოფელ სამშვილდის მახლობლად, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქ...

დაშბაშის კანიონი განსაკუთრებით იზიდავს იმ მოგზაურებს, ვისაც მცირე დისტანციის გავლის ფასად თვალწარმტაცი ფოტოების გადაღება უყვართ ჩვენი ქვეყნის საოცარ ა...

ბირთვისის ციხის კომპლექსი მდებაორებს ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში თეთრიწყაროდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით.ბირთვისის ციხესიმაგრე საქართველოს დიდი ისტორიის ...

ჭაპალის ციხე – ციხესიმაგრე ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაპალასთან. მდინარეების მაშავერასა და ბოლნისისწყალის შესართავის მარჯვნი...

წმინდა პეტრე – პავლეს ეკლესია - მდებაორებს ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, რომელიც აგებულია კვარცხლბეკივით ამაღლებულ ელიას მთაზე, ზღვის დონიდ...

მანგლისის სიონი მდებარეობს ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის დაბა მანგლისთან.ისტორიული წყაროების მიხედვით, ამ ადგილას პირველი ქვის ტაძარ...

ბერდიკის ( ფოლადაურის ) ციხე — ისტორიული ციხესიმაგრე ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბოლნისისწყლის (ფოლადაურის) მარჯვენა მხარეს, ახლა...

მრავალწყაროს ფერადი მთები -  წარმოადგენს ვრცელი ბორცვებისგან, ზეგნებისა და ციცაბოფერდობებიანი ცალკეული მაღლობების მშრალ ტერიტორიას, მწირი მცენარე...

რუსთავის პარკი - ბუნებრივი ტყე-პარკი, „რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკი“, მდებარეობს რუსთავის ცენტრში, ძველი და ახალი რუსთავის დამაკავშირებელ მო...

ბოლნისი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრე...

რუსთავი ქალაქი და მუნიციპალიტეტია აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში. რუსთავის ტერიტორიაზე ადამიანი ჯერ კიდევ შუა ბრინჯაოს ხანაში ცხოვრო...

ღოუბნის „ორმოცნი“  XVI–XVII საუკუნეების ძეგლია, რომელიც ქვემო ქართლის მხარეში,  თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ღოუბნ...

გიგა ლორთქიფანიძის სახელობის რუსთავის დრამატული თეატრი — თეატრი ქალაქ რუსთავში. შეიქმნა 1967 წელს გიგა ლორთქიფანიძის ინიციატივითა და უშუალო ხელმძღვანე...

რუსთავის ციხე ( ციხე - ქალაქი ) - ძველი ნაქალაქარი, რომელიც არქეოლოგიური გათხრების შედეგადაა აღმოჩენილი და საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში...

წვერის წმ. გიორგის ეკლესია მდებარეობს ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. ეკლესია სოფელი წვერიდან 6 კმ-ში, მაღალ კლდოვან კონცხზე დგა...

რუსთავის ისტორიული მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი  ქალაქ რუსთავში. დაარსდა 1950 წელს ცნობილი არქეოლოგისა და საზოგადო მოღვაწის გოგი ...

რუსთავის მეტალურგიული ქარხანა - რუსთავის ფოლადი, ერთ–ერთი ყველაზე მსხვილი მეტალურგიული წარმოებაა მთელს კავკასიაში, მდებარეობს ქალაქ რუსთავში, საქართვე...

ჰეიდარ ალიევის სახელობის სკვერი მდებარეობს ქალაქ რუსთავში, კოსტავას გამზირზე. პარკი დაახლოებით 7000 კვ. მეტრ ფართობზეა განთავსებული.სკვერი გაიხსნა 200...

ავლევის ციხე - XV-XVI საუკუნეების ციხე, მდებაორებს ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ორბეთის თემში, მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს, ზღვის დ...

მოხისი, დიდგორის მონუმენტი, ჭილის ტბა, პანორამული ხედები თბილისსა და შემოგარენზე, მუხათგვერდის სასაფლაო.ველო მარშრუტი იწყება ნიჩბისი-დიდგორის გზის გად...

ველოტური იწყება რუსთავში და ძველი ასფალტიანი გზით მიემართება გარეჯის უდაბნოსკენ. მალე ასფალტი სრულდება და იწყება გრუნტიანი გზა. გაითვალისწინეთ, რომ გზ...

ველობილიკი იწყება ცხვარიჭამიას გზიდან, თბილისის ეროვნულ პარკში, ზღვის დონიდან 1050 მეტრზე. ბილიკის მაქსიმალური სიმაღლე 1450 მეტრს აღწევს. პირველი 6 კი...

მარშრუტი იწყება თბილისის შემოვლითი გზიდან, ნორიოს გადასახვევთან. თავიდან ასფალტიან გზაზე მოგიწევთ სიარული, გაივლით ნორიოს და დაიწყება გრუნტიანი სამანქ...

ველობილიკი იწყება მამკოდასთან ახლოს, თბილისის ეროვნულ პარკში და მიუყვება გრუნტიან სამანქანო გზას მამკოდის მამათა მონასტრის მიმართულებით. მარშრუტის პირ...

მარშრუტი იწყება სოფელ მოხისთან ახლოს, მანგლისის გზაზე. თავიდან რამდენიმე კილომეტრი ასფალტიანია. დასაწყისში საკმაოდ რთული აღმართით გიწევთ ქედზე ასვლა. ...

ველობილიკი იწყება თბილისი - მანგლისის გზაზე, კიკეთის გადასახვევთან. იგი გაივლის კიკეთს და სატყეო გზით ეშვება ასურეთის მიმართულებით. GPS ტრეკზე მითითებ...

ველობილიკი იწყება კოჯორში. თავიდან იგი მიემართება კოჯრის (ქოროღლის) ციხისკენ. ქოროღლის ციხესთან შეგიძლიათ შეისვენოთ, ხედებით დატკბეთ და ფოტოები გადაიღ...

ფარცხისის ციხე – ციხესიმაგრე თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლის მხარეში. მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს მაღალ გორაკზე. ფარცხისის ა...

ალგეთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აღმოსავლეთ საქართველოში. მდებარეობს ისტორიულ ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მოქცეულია მდინარე ალგ...

ამლივის (ამლევი) კომპლექსი — მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ორბეთის თემში, მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდა...

წამებულის მონასტერი — შუა საუკუნეების კლდეში ნაკვეთი მცირე ზომის ეკლესია დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში. მდებარეობს მთის თხემის ოდნავ შემაღლებულ მ...

ჭაპალა (ყოფ. ქოჩულო) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ნახიდურის თემში. მდებარეობს მდინარე მაშავერის მა...

წუღრუღაშენი — XIII საუკუნის ქართული მართლმადიდებლური გუმბათოვანი ტაძარი ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ბოლნისის სიონიდან ორიოდ კმ-ზე, მდ. ბო...

ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი - VI საუკუნის ძეგლი, ე.წ. სამეკლესიანი ბაზილიკა, მდებარეობს ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტშ...

ქვემო ბოლნისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შე...

ფოლადაური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწ...

აკაურთას ღვთისმშობლის ეკლესია — V-VI სს. ღვთისმშობლის მიძინების ერთდარბაზიანი  ეკლესია ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ აკაურთაში, მ...

მარნეული (1947 წლამდე ბორჩალო) — ქალაქი დამუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტ...

გარდაბანი (ყოფილი ყარაია, გადაერქვა 1947 წელს) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ად...

გარდაბნის ეროვნული პარკი – ეროვნული პარკი გარდაბნისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, აზერბაიჯანის საზღვართან. ეროვნული პარკი დაარსდა 1996 წე...

გარეჯის ნათლისმცემლის მონასტერი — იოანე ნათლისმცემლის სახელობის მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში, დავითის ლავრის დასავლეთით 12 კმ-ზე. წარმ...

მრავალწყაროს წყალსაცავი - იგივე მრავალწყაროს ტბა, წყალსაცავი გარეჯის ფერადი უდაბნოს ტერიტორიაზე. მდებარეობს ქვემო ქართლში, გარდაბნის რაიონში, ზღვის დო...

ალგეთის წყალსაცავი — წყალსაცავი მდინარე ალგეთზე. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ტბისის სიახლოვეს, ქალაქ თბილისიდან...

შავნაბადა – წმინდა გიორგის სახელობის მონასტერი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში.შავნაბადის მონასტერი ...

დმანისი (ყოფილი ბაშკიჩეთი, გადაერქვა 1947 წელს) — ქალაქი დამუნისიპალიტეტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტის ადმ...

წალკა — ქალაქი სამცხე-ჯავახეთის ტერიტორიაზე, წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. წალკის თემის ცენტრი (სოფ. ტბეთი). მდებარეობს წალკის ქვაბულ...

წალკის წყალსაცავი — საქართველოს უდიდესი წყალსაცავი, მდებარეობს სამცხე-ჯავახეთში, წალკის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 1506 მ სიმაღლეზე, მდინარე ხრამი...

დაშბაში, ტაშბაში (ისტორიული სახელი ახალქალაქი) — სოფელი ქვემო ქართლში, წალკის მუნიციპალიტეტში (თრიალეთის სადაბო თემი). მდებარეობს ჭოჭიანის პლატოზ...

წმინდა გიორგის გუმბათიანი ეკლესია - "თავისუფალი ჯვრის" ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობა. მდებარეობს ქვემო ქართლში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დაშბაშ...

ღვთისმშობლის ეკლესია - კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს ქვემო ქართლში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დაშბაშის ცენტრში. ძველი ქართული ეკლესიის...

წალკის ეკლესია - ბერძნული მართმადიდებლური ტაძარი, VI საუკუნის სამეკლესიიანი ბაზილიკა წალკაში, ქვემო ქართლის მხარეში. ...

თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში მდებარეობს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თეთრიწყარო, რომელიც იმ ადგ...

ქვეშის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე მაშავერის მარცხენა სანაპიროზე (ახლანდელი ბოლნისის მუნიციპალი...

მდინარე ხრამის (იგივე ქციის) — ხეობა აღმოსავლეთ საქართველოში, რომელიც გაედინება ქვემო ქართლში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტებში. ზემოწელში მას ქციას...

მარშრუტი იწყება ქვემო თელეთში, თბილისი - თეთრიწყაროს გზაზე. თავიდან საკმაოდ რთულ აღმართს მივყავართ შავნაბადას მონასტრისაკენ, თუმცა გზა ასფალტიანია რაც...

იხილეთ ასევე
review

დასვი კითხვა

გაქვთ კითხვა ამ ადგილის შესახებ?
დასვი კითხვა ნებისმიერ თემაზე, ჩვენ მზად ვართ, დაგეხმაროთ.

დასვი კითხვა
შეაფასე

დასვი კითხვა

შეაფასე ქვემო ქართლი

საშინელი!

ცუდი!

კარგი!

ძალიან კარგი!

შესანიშნავი!