sveticxoveli church svetitskhoveli

მცხეთა-მთიანეთის შესახებ


საუკეთესო პერიოდი: ყველა სეზონი

მცხეთა-მთიანეთის მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარეობს და მოიცავს შემდეგ ისტორიულ-გეოგრაფიულ პროვინციებს:  ხევი, ერწო–თიანეთი, ფშავი, ხევსურეთი, მთიულეთი, გუდამაყარი და ნაწილობრივ  ქსნისხევი. მას ჩრდილოეთით ესაზღვრება რუსეთის ფედერაციის რესპუბლიკებ: ჩრდილოეთ ოსეთ, ინგუშეთს და ჩეჩნეთ,  აღმოსავლეთით – კახეთის რეგიონ, სამხრეთით – ქვემო ქართლ, ხოლო დასავლეთით კი შიდა ქართლ. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია მცხეთა. რეგიონის შემადგენლობაშია შემდეგი ადმინისტრაციული ერთეულები: ახალგორისმუნიციპალიტეტი, დუშეთისმუნიციპალიტეტი, თიანეთისმუნიციპალიტეტი, მცხეთისმუნიციპალიტეტი,  ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი. მცხეთა-მთიანეთი უძველესი ისტორიის მქონე ძალიან მრავალფეროვანი მხარეა, მდიდარი კულტურული ძეგლებითა და ულამაზესი ბუნებით. მცხეთის ტერიტორია ჯერ კიდევ ადრინდელი ბრინჯაოს ხანაში იყო დასახლებული. უძველესი კულტურის ნაშთები, ხევსურული ბანიანი სახლები, კოშკები, ტაძრები, ფარდაგები, ულამაზესი ორნამენტული სამოსი, მწვერვალები, კლდეები და ტბები წარუშლელ შთაბეჭდილებას ტოვებს მნახველზე. რეგიონის ტერიტორიაზეა საგურამოს, ფშავ-ხევსურეთისა და ყაზბეგის სახელმწიფო ნაკრძალები. მხარის მშვენებაა კავკასიონის მთავარი ქედი 3500 მ–ის და 5000 მ–ის მწვერვალებითა და უღელტეხილებით. მცხეთა-მთიანეთის მხარის დაბლობ ნაწილში ჰავა ზომიერად ნოტიოა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი, ხანგრძლივი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 11-ია, იანვარში კი 0-ზე დაბალია. მთაში ნამდვილ ზაფხულს მოკლებული მაღალმთის ნოტიო ჰავაა, ხოლო 3300-3400მ-ის ზემოთ - მაღალმთის ჰავა ჭარბი თოვლითა და მყინვარებით. მთელი წლის განმავლობაში რეგიონში არაერთი რელიგიური დღეობა და პოპულარული ფესტივალი იმართება. მათ შორისაა: ლომისობა, კოპალობა, ლაშარობა, გერგეთობა და სხვ. გამორჩეული და მრავალფეროვანია მცხეთა-მთიანეთის სამზარეულოც. ძალიან პოპულარულია:  ფშავური ხინკალი, ჩობან ყაურმა დამბალხაჭო და სხვა. ეს მხარე მდიდარი ფოლკლორითაც აღსანიშნავია. ცეკვა, სიმღერა, ხალხური პოეზია, ლეგენდები, საუკუნოვანი კულტურული ძეგლები, საინტერესო ადათ-წესები და შთამბეჭდავი ბუნება ქმნის ამ მხარის უნიკალურობას. 


ხევი

ხევი მდებარეობს კავკასიონის ჩრდილოეთ ფერდობზე თერგის აუზში და მოიცავს თრუსოს, ბაიდარის, სნოსწყლის და დარიალის ხეობებს. ესაზღვრება ისტორიული რეგიონები: აღმოსავლეთით — ხევსურეთი, სამხრეთით — მთიულეთი, ჩრდილოეთით — ოსეთი, დასავლეთით — შიდაქართლის მთიანეთი. ხევის მთავარი მდინარეა თერგი. თანამედროვე საქართველოს ტერიტორიული მოწყობით ხევი მოქცეულია ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში, რომლის ცენტრიც არის დაბა სტეფანწმინდა. ხევი უძველესი დროიდან იყო დასახლებული. აქ არის აღმოჩენილი ძვ.წ. VI-V საუკუნეებით დათარიღებული ყაზბეგის განძი, რომელიც კავკასიის ძველი ტომების რელიგიურ კულტს უკავშირდება. აქ მრავალი დღესასწაული აღინისნება, მათ შორისაა ათენგენობა, სპათანგელოზობა, ყაზბეგობა, გერგეტობა და ა.შ. შთამბეჭდავია ხევის ბუნება ხეობებით, ჭიუხებით, ალპური ტბებით და რა თქმა უნდა დიდებული, ქათქათა მყინვარწვერით. ამ მხარეში მრავალი საინტერესო კულტურული ძეგლია შემორჩენილი, ძველი ნასოფლარები, კოშკები, ხატები და ტაძრები. განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცვს გერგეტისსამება, რომელიც კულტურულ მნიშვნელობასთან ერთად განუმეორებელი ხედებითაც უდიდეს შთაბეჭდილებას ახდენს. ხევი ნამდვილი სამოთხეა მეკლდეურთათვის, მთამსვლელებიშთვის, მოლაშქრეებისთვის თუ უბრალოდ მთაში დასვენების მოყვარულთათვის. 


ერწო-თიანეთი

ერწო-თიანეთი მოიცავს მდ. ივრის ზემოთის ზეგანს (თიანეთის რაიონი). ერწო-თიანეთი ადმინისტრაციულად კახეთის სამეფოში შედიოდა. ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო ერწო-თიანეთს დიდი სტრატეგიული და ეკონომიკური მნიშვნელობა ჰქონდა. აქ  ქართლის ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფოს ალბანეთთან (კავკასიისა) და სომხეთთან დამაკავშირებელი სავაჭრო მაგისტრალის ერთ-ერთი განშტოება გადიოდა.  XIII საუკუნეში ერწო-თიანეთი არაერთხელ დალაშქრეს მონღოლებმა. XV საუკუნეში, ერთიანი საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს პოლიტიკური დაშლის შემდეგ, ერწო-თიანეთი კახეთის სამეფოს ერთ-ერთი სამოურავო გახდა. ფშავ-ხევსურეთის მოსახლეობის ეკონომიკური ინტერესები ძირითადად ერწო-თიანეთთან იყო დაკავშირებული, ამიტომაცაა იგი ძირითადად მთიელი ქართველებით დასახლებული. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ერწო-თიანეთი შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის რაიონში. თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია საშუალო-მაღალმთიანია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მაღლობებსა და მთისწინეთებს უკავია, მცირედ კი ჩადაბლებებს. თიანეთის მთავარ სამდინარო არტერიას მდინარე იორი და მისი მრავალრიცხოვანი სენაკადები ქმნის. აქ მდებარეობს სიონის წყალსაცავი. გვხვდება მცირე ტბებიც. ყველაზე მნიშვნელოვანია გრძელველების ტბა. ეს მხარე მდიდარია კულტურული ძეგლებით: ცხრაკარა, ბოჭორმის ციხე, ჟალეთის წმ. გიორგის ეკლესია და ა.შ.


ფშავი

ფშავი ისტორიულად ხევსურეთთან ერთად ფხოვად იწოდებოდა. იგი არაგვის ხეობაში მდებარეობს და დღევანდელ დუშეთისრაიონს მოიცავს. ფშავს ესაზღვრება: ჩრდილო-აღმოსავლეთით - კავკასიონის მთავარი ქედი, რომელიც მას ჰყოფს თუშეთისა და პირაქეთა ხევსურეთისაგან, დასავლეთით - პირაქეთა ხევსურეთი, გუდამაყარი, ხანდო და ჭართალი, სამხრეთით - შიდაქართლი, აღმოსავლეთით - ერწო-თიანეთი. ფშავი ორად იყოფა: ფშავის არაგვის სათავიდან ორწყლამდე უკანა ფშავის თემია, ხოლო ორწყალს ქვემოთ, ფშავის არაგვის ქვემო წელში, მაღაროსკარის თემი. ფშავი წინათ კახეთის პროვინციაში შედიოდა, ხოლო თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ფშავის მთელი ტერიტორია შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის რაიონში. ულამაზესი და შთამაგონებელია ფშავის ბუნება. ალბათ ესეც არის ერთ-ერთი მიზეზი, რომ ფშაურ პოეზიას ქართულ ხალხურ პოეზიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. ფშავის სოფელ ჩარგლიდან გახლავთ უდიდესი ქართველი პოეტი, მწერალი, მოაზროვნე და პუბლიცისტი ვაჟა-ფშაველა (ლუკა რაზიკაშვილი). აქ განსაკუთრებულად აღნიშნბავენ ვაჟაობას. ფშავში მრავლად გვხვდება კულტურული ძეგლები: ტაძრები, ხატები, კოშკები და სხვა. ყველაზე ცნობილი სალოცავებია ლაშარის ჯვარი და ღელე (თამარის სალოცავი). 


ხევსურეთი

ხევსურეთი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთებზე მდებარეობს. კავკასიონის ქედი ხევსურეთს ყოფს ორ ნაწილად: ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხარე, ანუ პირიქითა ხევსურეთი და სამხრეთ-დასავლეთის მხარე, ანუ პირაქეთა ხევსურეთი. პირიქითა ხევსურეთი შედგება: მიღმახევის, შატილის და არხოტის ხეობებისაგან, პირაქეთი — არაგვის ხეობისაგან. აღმოსავლეთიდან ხევსურეთს ესაზღვრება ჩეჩნეთი და თუშეთი, სამხრეთით — ფშავი, დასავლეთით — ხევი და მთიულეთ-გუდამაყარი, ჩრდილოეთით კი — ინგუშეთი. ხევსურეთი მაღალმთიანი მხარეა, რომელიც ღრმა ხევებით არის დაღარული. ხევსურეთში მოიპოვება მინერალური წყლებიც რომელსაც ვეძას ეძახიან. მათ შორის ცონილია ლიქოკის ვეძა, გუდანის წყარო, ნადირხევის ვეძა, ხახმატის ვეძა და ღულის ვეძა. ფშავი და ხევსურეთი ისტორიულად ფხოვის სახელით მოიხსენიებოდა. XI საუკუნეში ხევსურეთი,  ჩეჩნეთი  და ინგუშეთი ადმინისტრაციულად შედიოდა კახეთში და ექვემდებარებოდა კვეტარის საერისთავოს. ხევსურთა მებრძოლი ბუნება ვერ ეგუებოდა სხვათა მორჩილებას და XV საუკუნეში განუდგნენ გიორგი I-ს (1471-1492). კახეთის მეფე ლევანმა (1520-1574) უსისხლოდ მოახერხა ხევსუთა, ფშავთა და თუშთა შემორიგება, რადგან მათთვის კახეთის საძოვრები მისცა. ისტორიულად ხევსურები მუდამ იდგნენ საქართველოს სადარაჯოზე და მტკიცედ მებრძოლ ძალას წარმოადგენდნენ ქვეყნის მტრებთან ბრძოლაში. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ხევსურეთის მთელი ტერიტორია შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში და ორ თემადაა გაყოფილი: ხევსურეთის და შატილის. ხევსურეთი მთები, ალპური ტბები და ხეობები ძალიან საინტერესოა მოგზაურობის და ლაშქრობის მოყვარულთათვის. ეს მხარე კულტურის ძეგლებითაც ასევე საინტერესოა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია შატილისა და მუცოს კლდეზე შეფენილი სოფლები.


მთიულეთი

მთიულეთი მოიცავს მდინარეთეთრი არაგვის ხეობას და მის გვერდით ხევებსამირთხევს, ხარხელთხევს, ჩოხელთხევს, ხადისხევს და სხვა. მისი უკიდურესი სამხრეთი საზღვარი იყო მთიულთკარი, ჩრდილოეთით — თრუსოს ხევი და საკუთრივ ხევი, აღმოსავლეთით — გუდამაყარი, დასავლეთით — ლომისის ქედი. მთიულეთი დაღარულია მრავალი ხეობით. მათ შორის მთავარია თეთრი (მთიულეთის) და შავი (გუდამაყრის) არაგვის ხეობა. თავდაპირველად მთიულეთი ეწოდებოდა ცხავატის თემს, XIII საუკუნიდან ხადა-ცხავატს, მთიულეთშივე შედიოდა ხანდო.  IX საუკუნის 50-იან წლებში არაბთა ლაშქარმა ბუღა თურქის სარდლობით ცხვატამდე მიაღწია, მაგრამ მთიულებმა მტერი უკუაქციეს. მთიულეთი არაგვის საერისთავოში შედიოდა 1742 წლამდე. ადმინისტრაციულტეროტორიული დაყოფის თვალსაზრისით, მთიულეთი დუშეთის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის. მთიულეთი მდიდარია ბუნების მშვენიერებითა და კულტურული ძეგლებით. მთები და ჩანჩქერები, ხადას ხეობის კოშკები, ლომისის ტაძარი და ა.შ მუდმივად იზიდავს მნახველებს. 


გუდამაყარი

გუდამაყარი მდებარეობს მდინარე გუდამაყრის არაგვის ხეობაში. დასავლეთით მას ესაზღვრება მთიულეთი, ჩრდილოეთით — ხევი, აღმოსავლეთით — ხევსურეთი და ფშავი, სამხრეთით — ხანდო და ჭართალი. გუდამაყარი ხევისგან კავკასიონის მთავარი ქედითაა გამოყოფილი, ხოლო ფშავ-ხევსურეთისაგან — გუდამაყრის ქედით. ამ ქედზე გადიოდა გვიანდელი ხანის ქართლისა და კახეთის სამეფოთა საზღვარი.
გუდამაყრელებს იხსენიებს ლეონტი მროველი (XI .) ქართლის გაქრისტიანების ისტორიასთან (IV .) დაკავშირებით. ფეოდალურ ხანაში გუდამაყარი არაგვის საერისთავოში შედიოდა. 1071-1080 წლების საბუთებში ნახსენებია გუდამაყრული მუზარადი. XIX საუკუნეში იგი დუშეთის მაზრის შემადგენლობაში იყო. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით გუდამაყრის ტერიტორია შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. გუდამაყრის სოფლიდან, ჩოხიდან გახლავთ ცნობილი ქართველი მწერალი გოდერძი ჩოხელი. სოფელ  ჩოხში  მდებარეობს  გუდამაყრელთა ერთ-ერთი მთავარი სალოცავიც - პირიმზე ფუძის ანგელოზი. გუდამაყარში უმთავრესი და ყველაზე ხალხმრავალი დღეობა სწორედ პირიმზეობაა. ამ მხარეში ულამაზეს ბუნებას და საინტერესო ძეგლებსაც იხილავთ.


ქსნისხევი

ქსნისხევი მოიცავს ქსნის ხეობას და მისი შენაკადების: ცხრაძმის, ჭურთის, ცხავატურის და ალეურის ხეობებს. ამ კუთხეს სამხრეთით ესაზღვრება სოფელი მუხრანი, ხოლო ჩრდილოეთის საზღვარს წარმოადგენს ყელის ტბა. ქსნისხევს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მთიულეთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით დუშეთისრაიონი (არაგვის ხეობა), ხოლო დასავლეთით ისტორიული შიდა ქართლი. ქსნისხევი ისტორიულად შედიოდა ქართლის სამეფოს შემადგენლობაში ქსნის საერისთავოს სტატუსით და მას ქსნის ერისთავები მართავდნენ. ქსნის საერისთავოს და შესაბამისად, ქსნისხევის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ცენტრს სხვადასხვა დროს წარმოადგენდა ქვენიფნევი, ლარგვისი და ახალგორი. ქსნის ერისთავებს რეზიდენცია და სასახლე ასევე ჰქონდათ სოფელ იკორთაშიც (ამჟამინდელი იკოთი). ამჟამად ქსნისხევი მოიცავს ახალგორის რაიონს, ასევე დუშეთისა და მცხეთის რაიონების რამდენიმე სოფელს. რელიეფი ძირითადად მაღალმთიანია. ვხვდებით წიფლნარს, მუხნარ-რცხილნარს და სხვა ფოთლოვან ტყეებს, ასევე სუბალპურ და ალპურ მდელოებს. ეს მხარე კულტურული ძეგლებითაც საინტერესოა. აღსანიშნავია კაბენის მონასტერი, ლარგვისის მონასტერი, წირქოლის ციხე, ცხმორის ციხე და ა.შ.


რა ვნახოთ

მცხეთა-მთიანეთი მდიდარია სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ძეგლებითა და გასაოცარი ბუნებით. აქ ნახავთ წინარექრისტიანულ ნაქალაქარებს, ხევსურულ ბანიან სახლებს, ციხე-კოშკებსა და მაღალმხატვრული ღირებულების ტაძრებს. ხეობები, კამკამა ტბები, ჩანჩქერები, მინერალური წყლები, ვრცელი ველები და მწვერვალები უდიდეს სიამოვნებასა და თავგადასავლებს ჰპირდება მოგზაურობის, ექსტრემისა და ხეტიალის მოყვარულებს. 


ბუნება


კულტურული ძეგლები


კურორტები



ყველა ადგილის სანახავად დააჭირეთ აქ

kelitsadi lake yeliwadis tba
ყელიწადის ტბა

ყელიწადის ტბა მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 3100 მეტრზე. ის ზღვის დონიდან ერთ-ე...

Mount Kazbek
მყინვარწვერი

მყინვარწვერი არის მწვერვალი, რომელიც ყველა გემოვნების ადამიანს იზიდავს. აუცილებელი არაა იყოთ მთამსვლ...

სიონის წყალსაცავი - Sioni reservoir
სიონის წყალსაცავი

სიონის წყალსაცავი — წყალსაცავი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალ...

შატილი, ხევსურეთი - Shatili, Khevsureti
შატილი

შატილი — სოფელი და სამშენებლო ხელოვნების ერთ-ერთი ბრწყინვალე, უნიკალური ძეგლი მცხეთა-მთიანეთის მხარე...

საინტერესო მარშრუტები მცხეთა-მთიანეთში

იხილეთ ასევე

მყინვარწვერის კლასიკური მარშრუტი 5 დღიანია, თუმცა ხშირად ამატებენ მეექვსე სარეზერვო დღეს უამინდობის შემთხვევაში. მარშრუტზე მიმაგრებულია ჩვენს მიერ 201...

ყელიწადის ტბა მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 3100 მეტრზე. ის ზღვის დონიდან ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე ტბაა საქართველოში. აქ მო...

მყინვარწვერი არის მწვერვალი, რომელიც ყველა გემოვნების ადამიანს იზიდავს. აუცილებელი არაა იყოთ მთამსვლელი ან მეკლდეური რომ ამ საოცარ მწვერვალზე შედგათ ფ...

მარშრუტი იწყება დათვიჯვრის უღელტეხილიდან, მიუყვება უკანაფშავისა და მიღმახევის გამყოფ ქედს. ბორბალოს უღელტეხილით გადადის წოვათუშეთში და მთავრდება გომეწ...

თუ გიყვართ ველური, ხელშეუხებელი, ადამიანისგან შეურყვნელი ბუნება და სირთულეების არ გეშინიათ, მაშინ ყელიწადის ტბის მარშრუტი თქვენთვის არის. ყელიწადის ტბ...

სოფლები: ჯუთა, ჭიმღა,  ახიელი, ამღა, ტანიე. ხეობები: კალოთანას ხეობა, ასას ხეობა, წანიესწყალის ხეობა და ტანიეს ტბა. მარშრუტი იწყება ჯუთიდან საიდანაც ბ...

სიონის წყალსაცავი — წყალსაცავი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ივრის შუა წელში. გაშენე...

შატილი — სოფელი და სამშენებლო ხელოვნების ერთ-ერთი ბრწყინვალე, უნიკალური ძეგლი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს თუშეთ-ხევს...

საბადურის ტყე - მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ტერიტორია შედის თბილისის ეროვნული პარკის შემადგ...

ჯუთა — სოფელი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სნოს...

ჭაუხები მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, სტეფანწმინდა (ყაზბეგის) მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე, მდინარე შავი არაგვის მარცხენა მდგე...

გველეთის ჩანჩქერი ერთ-ერთი ულამაზესი ჩანჩქერია საქართველოში. მდებარეობს ყაზბეგში, სოფელ გველეთში. ჩანჩქერთან მისვლა საკმაოდ მარტივია. ყაზბეგიდან სამან...

ამღა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს პირიქითა ხევსურეთშ...

მუცო — სოფელი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს მდინარე არდოტის წყლის (არღუნის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ...

ანანურის ციხის კომპლექსი — ფეოდალური ხანის (XVI-XVIII საუკუნეები) ციხესიმაგრე სოფელ ანანურთან.  მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მ...

ჯვრის მონასტერი, ჯაჭვის საყდარი — VI საუკუნის ტაძარი და მონასტერი, მდებარეობს მცხეთის აღმოსავლეთით, მდინარეების მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, კლდოვ...

სად მდებარეობს საათხილამურო კურორტი გუდაური?სათხილამურო კურორტი გუდაური ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 2200 მეტრზე მდებარეობს. გუდაური თბილის...

თიანეთის რაიონს მინიჭებული აქვს ''მწვანე მუნიციპალიტეტი''-ს სტატუსი, რაც იმას ნიშნავს რომ თიანეთში სუფთა ჰაერი და ჯანსაღი გარემოა. ''ეთნო სახლი'' მდებ...

სოფელი ბოდახევი მდებარეობს თიანეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა თიანეთის ჩრდილოეთით. ზღვის დონიდან სიმაღლე 1220 მეტრი....

ქვემო შარახევი (ყოფილი თორელაანთკარი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ზარიძეების თემში. მდებარეობს...

ხმალას მთა მდებარეობს თიანეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა თიანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მაქსიმალური სიმაღლე  ზღვის დონიდან 2160 მეტრი....

ზენამხარი (ყოფილი ბეჟაანთკარი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ზარიძეების თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე...

ანატორი (ნასოფლარი) - არქეოლოგიურ-არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში, მდინარეების არღუნის...

თიანეთი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში მდებარე მუნიციპალიტეტია. იგი დიდი ისტორიისა და კულტურის მქონე რაიონია, რაზეც აქ არსებული ხუროთმოძღვრული ძეგლებიც მო...

აბუდელაურის ფერადი ტბები მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთში მდინარე აბუდელაურის ხეობის სათავეში ზღვის დონიდან 2600 მეტრზე. აბუდელაურის ტბე...

ბარისახო — სოფელი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე ხევსურეთის ...

კორშა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარჯვ...

ფუძნარის ღვთისმშობლის ეკლესია - XIII საუკუნის ტაძარი, მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თიანეთისა...

ახიელი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ხევსურეთის თემი). მდებარეობს არხოტის ხეობაში მთა კიდეგანის...

კუჟანას ბაღი -  გასართობი და დასასვენებელი ადგილი, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დაბა თიანეთში. ბაღში მოწყობილია ბავშვთა გასართობი სივრცეები, სპორტული სავ...

ყაზბეგი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთისმხარეში მდებარე მუნიციპალიტეტია, ისტროიული ხევის ტერიტორია. იგი  უძველესი დროიდან იყო დასახლებულ...

თიანეთის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია - მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დაბა თიანეთის ცენტრში. ტაძარი კომუნისტური რეჟიმის შემდეგ პ...

აბუდელაურის ფერადი ტბები მდებარეობს ხევსურეთში მდინარე აბუდელაურის ხეობის თავში. ტბები განსაკუთრებულად ლამაზია ზაფხულის დასაწყისში, როდესაც წყლის დონე...

ველობილიკი იწყება ცხვარიჭამიას გზიდან, თბილისის ეროვნულ პარკში, ზღვის დონიდან 1050 მეტრზე. ბილიკის მაქსიმალური სიმაღლე 1450 მეტრს აღწევს. პირველი 6 კი...

ველოტური იწყება ლისის ტბასთან და ასფალტიანი სამანქანო გზით ადის მუხათწყაროში. მუხათწყარომდე საკმაოდ რთული აღმართებია, თუმცა ასფალტიანი გზა შედარებით ა...

ველოტური იწყება თბილისთან ძალიან ახლოს, საგურამოს გადასახვევიდან. გაივლის სოფელ საგურამოს და ადის ზედაზენის მონასტერში, ზღვის დონიდან 1170 მეტრზე. თავ...

მარშრუტი იწყება სოფელ მოხისთან ახლოს, მანგლისის გზაზე. თავიდან რამდენიმე კილომეტრი ასფალტიანია. დასაწყისში საკმაოდ რთული აღმართით გიწევთ ქედზე ასვლა. ...

მარშრუტი იწყება თბილისთან ახლოს, სოფელ წინარეხში და მიუყვება მდინარე კავთურას ხეობას თავკავთას წმინდა გიორგის ეკლესიისკენ. მარშრუტი არის საშუალო სირთუ...

მარშრუტი იწყება არაგვისპირას, ქვემო შარახევის ხეობაში ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. მდინარე არაგვიდან სოფელ ქვემო შარახევამდე მიუყვება გრუნტიანი სამანქა...

მოხისი, დიდგორის მონუმენტი, ჭილის ტბა, პანორამული ხედები თბილისსა და შემოგარენზე, მუხათგვერდის სასაფლაო.ველო მარშრუტი იწყება ნიჩბისი-დიდგორის გზის გად...

მარშრუტი იწყება ჯუთაში და ზღვის დონიდან 3500 მეტრზე მდებარე უღელტეხილით გადადის ხდეს ხეობაში და სრულდება დარიალის ხეობის მონასტერში. მარშრუტი ახლოს მდ...

ბილიკი იწყევა დათვიჯვრის უღელტეხილიდან და მთავრდება პანკისის ხეობაში. მარშრუტი მოიცავს უკანაფშავისა და მიღმახევის გამყოფ ქედს, ბორბალოს უღელტეხილს, ალ...

ერწოს ციხე - თავდაცვითი ნაგებობა, მდებაორებს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში....

ბილიკი იწყება ხევსურეთიდან, კერძოდ სოფელი მუცოდან და მთავრდება თუშეთის დაბა ომალოში. მარშრუტი მოიცავს აწუნთას უღელტეხილს, დართლოს რამდენიმე სოფელს, ნა...

ტანიე ტბა არხოტის ხეობის თემის ერთ-ერთი ულამაზესი ადგილია, რომელიც ტანიესწყალის ხეობაში მდებარეობს. ტბასთან მისვლა შესაძლებელია საცხენოსნო და საცალფეხ...

მარანი სევსამორა დაარსდა 2015 წელს. იგი წარმოადგენს როგორც ტურისტულ, ასევე  საგანმანათლებლო და სამეცნიერო კვლევით ობიექტს.მარანი სევსამორას ძირითადი...

„შატო მუხრანი“ პირველი ქართული შატოა. მისი საქმიანობა ეფუძნება მეღვინეობის იმ უნიკალური ტრადიციის გაგრძელებას, რომელიც შექმნა ბაგრატიონთა დინასტიის ...

ბეგოთკარის მთავარმოწამის ეკლესიის კომპლექსი - არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს მცხეთა–მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ მხარე მთიულე...

ჟებოტას მარიამწმინდის ეკლესიის კომპლექსი - მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა–მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში, მისგან აღმოსავლეთით...

ჟალეთის სამნავიანი ბაზილიკა - იგივე წმ. გიორგის ხატი, მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ამჟამად წყლით დატბორილ სოფელ საყა...

ხადას ჩანჩქერი - მდებარეობს მცხეთა–მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ მხარე მთიულეთში, ხადას ხეობაში.ჩანჩქერი რამდენიმე საფეხურად გა...

ასას ეროვნული პარკი - მოიცავს მდინარე ასას ხეობის მარცხენა კალთასა და მის მარცხენა შენაკადებს. ტერიტორია ასევე მოიცავს ხელუხლებელ წიწვოვან ტყის მასივე...

ელგუჯას ციხე - იგივე ელგუჯას გამოქვაბული მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში, ხადას ხეობაში, სოფელ ზაქათკარში...

თრუსოს ხეობა მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. იგი წარმოადგენს მდინარე თერგის ხეობას კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, კავკას...

აბანოს დედათა მონასტერი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, თრუსოს ხეობაში, სოფელ აბანოში მდებარეობს. კომპლექსი მოიცავს XVII-XVIII საუკუნის კოშკებს და XIX საუ...

“ოქროს  ბებერი  წმ. გიორგის ეკლესია” ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გარბანში მდებარეობს. იგი ერთნავიანი ბაზილიკაა და IX-X საუკუნეებით თარი...

ხევის სიონის ეკლესიის კომპლექსი IX-X საუკუნის ძეგლია და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სოფელი სიონის განაპირა ბორცვზე მდებარეობს. კომპლექსის შემადგენ...

ყაზბეგის ეროვნული პარკი - მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მცხეთა - მთიანეთის მხარეში, კავკასიონის ქედის ჩრდილო კალთებზე ისტორიულ ხევში. ყაზბეგის ...

ხორისარი — ვულკანური მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე მთიულეთი...

აბანო თრუსოს ხეობის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია და იგი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში,  თრუსოს ხეობაში მდებარეობს, მდინარე თერგის მა...

ზაქაგორი - ციხე-ქალაქი, ნასოფლარი ყაზბეგის მუნიცპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2240...

კეტრისი — სოფელი ყაზბეგის მუნიცპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2120 მეტრი. სტეფანწმი...

მწვერვალი შერხოტა მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთში, სტეფანწმინა (ყაზბეგი) მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 3701 მეტრზე. მწვერვალი შერხოტა კარგად ჩანს გუდაური...

ცოდვილთ ქოხები განვითარებული შუასაუკუნეების (X-XV სს) პერიოდის გამოქვაბულების კომლექსია, რომელიც ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სოფელი ფანშეტის სამხრეთით,...

მწვერვალი დედაენა მდებარეობს მცხეთა - მთიანეთში, სტეფანწმინდა (ყაზბეგი) მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 3493 მეტრზე. მწვერვალზე ასასვლელად აუცილებელი ა...

გერგეტის სამება მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გერგეტიდან 1 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 2200 მეტრზე. იგი წარმოადგენს ყველაზე პოპულარულ ტურის...

ბეთლემის ეკლესია მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მყინვარწვერის მარშრუტზე, ბეთლემის ქოხთან ახლოს. ეს გახლავთ საქართველოში ზღვის დონიდან ყველაზე მა...

ბეთლემის ქოხი (მეტსახელად მეტეო სადგური) წარმოადგენს საბაზო ბანაკს მყინვარწვერზე ასვლის მსურველთათვის. ის მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მყინვარ...

საბერწეს საბანაკე მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მყინვარწვერის კლასიკურ მარშრუტზე, ზღვის დონიდან 3000 მეტრზე. ამ ადგილას მყინვარწვერზე ასვლის მს...

საბანაკე ადგილი ჭაუხების მთასთან, ჯუთას ჩანჩქერისა და თინას ტბის სიახლოვეს....

ჯუთას ჩანჩქერი - მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, სტეფანწმინდა (ყაზბეგის) მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში, სოფელ ჯუთაში. ჩანჩქერი რამოდენიმე საფეხურია...

ტბა თინა - იგივე ჯუთას ტბა, მდებაორებს სოფელ ჯუთაში, სტეფანწმინდა (ყაზბეგის) მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში, ზღვის დონიდან 2300 მეტრზე, ჭაუხების მთის ძირ...

არშის ჩანჩქერი მდებარეობს სტეფანწმინდა (ყაზბეგი) მუნიციპალიტეტში, სოფელ არშაში. სოფელი არშა ყაზბეგიდან 5კმ-ით არის დაშორებული. სოფლიდან ჩანჩქერისკენ მ...

სემღისაის ეკლესია გვიანი შუასაუკუნეების (XVI-XVIII სს) ორნავიანი ბაზილიკაა და მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, სტეფანწმინდაში მდებარეობს. ეკლესია დარბაზულია...

ელია წინასწარმეტყველის სახელობის მამათა მონასტერი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, დაბა სტეფანწმინდის აღმოსავლეთით, ელიას მთაზე, ზღვის დონიდან დაახლოები...

წკერე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კ...

მდებარეობაკალოუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია მდებარეობს მცხეთის ჩრდილოეთით, 5 კილომეტრზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, მაღალი მ...

ხადა (ხადის ხეობა) — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი მცხეთა - მთიანეთში, მდინარე მთიულეთის არაგვის სათავეებთან (მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი თავსდება ახლანდ...

ფშავ-ხევსურეთის ეროვნული პარკი - მდებაორებს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, საქართველოს ერთ-ერთ უმშვენიერეს კუთხეში ფშავ-ხევსურეთში. მისი უნიკალური ბუნება და...

მწვერვალი მახისმაღალი მდებარეობს არხოტში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, საქართველო - რუსეთის საზღვარზე, ზღვის დონიდან 4013 მეტრზე. მწვერვალზე აღჭურვილობის ...

საბანაკე ბორბალოს მდებარეობის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, უკანაფშავისა და მიღმახევის გამყოფ ქედზე, ბორბალოს უღელტეხილის მისადგომთან ზღვის დონიდან 27...

როშკა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრ...

ტანიეს ტბა მდებარეობს ხევსურეთში, კონკრეტულად არხოტში, მდინარე ტანიეს წყლის ხეობაში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჩემი აზრით, ეს ტბა სილამაზით მეორე ადგილ...

სულ რაღაც 40 კილომეტრში თბილისიდან შეგიძლიათ აღმოაჩინოთ ვულკანური წარმოშობის ბაზალეთის ტბა. ეს ადგილი ცნობილია არა მხოლოდ ტბის სილამაზით, ან ბუნებით, ...

დუშეთი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში მდებარე მუნიციპალიტეტია. არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად დასტურდება, რომ ადამიანი აქ ჯერ კიდევ ადრეულ ანტიკურ ხანაშ...

ახალგორი (ყოფ. ლენინგორი) — დაბა და მუნიციპალიტეტი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მუნიციპალიტეტის ცენტრი. 1935-1991 წლებში ცნობილი იყო ლენინგორის სახელით. ...

ადგილმდებარეობაარმაზციხე ძვ.წ IV - ახ.წ. VIII საუკუნეების ძეგლია, რომელიც მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს, მცხეთა-თბილისის გზატკეცილის გ...

საცოცი რაიონი არშამანძილი ყაზბეგიდან : 3 კმრაიონში არის 30  სპორტული მარშუტი და 2 “მულტი პიჩი” სირთულის კატეგორია 5ა დან 7ა-მდე.შესაძლებელია...

ცხვარიჭამიის ამაღლების სახელობის ეკლესია - VII-VIII საუკუნების მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია, მდებაორეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტე...

ცხვარიჭამიას წმინდა ილია მართლის ეკლესია — საეკლესიო კომპლექსი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხვარიჭამიაში. მდებარეობს ...

ცხვარიჭამია — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს საბადურის ქედზე, მდინარე თეზმის ხეობაში, ზღვ...

მამკოდის მონასტერი — სამონასტრო კომპლექსი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის ცხვარიჭამიის თემში. მდებარეობს თბილისთან ახლოს, სოფელ მამკო...

შიომღვიმე — ადრეფეოდალური ხანის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მონასტერი. მდებარეობს ქართლში,  მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან 40 კმ-ზე, ...

სვეტიცხოველის საკათედრო ტაძარი - საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მთავარი საპატრიარქო საკათედრო ტაძარი, საქართველოს დედა-ტაძარი, საქართველოს ...

მცხეთა მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში, თბილისიდან სულ რაღაც 10 კილომეტრის მოშორებით.ისტორიამცხეთა იყო ქართლის სამეფოს ძველი დედაქალაქი, პოლიტიკუ...

დარიალის მთავარანგელოზთა სახელობის მამათა სამონასტრო კომპლექსი - მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში, სტეფანწმინდის (ყაზბეგის) მუნიციპალიტეტში, ზღვის...

ყაზბეგის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა ცენტრი - მდებარეობს სტეფანწმინდის (ყაზბეგის) ცენტრში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ისტორიულ ხევში.ცენტრში ტურისტები დე...

ველობილიკი იწყება თბილისი - გორის მთავარი მაგისტრალიდან, ჯვრის მონასტერთან ახლოს. თავიდან გრუნტიანი გზა მიუყვება მინდორს ბოლოს კი ერთი საკმაოდ დიდი აღ...

იხილეთ ასევე
review

დასვი კითხვა

გაქვთ კითხვა ამ ადგილის შესახებ?
დასვი კითხვა ნებისმიერ თემაზე, ჩვენ მზად ვართ, დაგეხმაროთ.

დასვი კითხვა
შეაფასე

დასვი კითხვა

შეაფასე მცხეთა-მთიანეთი

საშინელი!

ცუდი!

კარგი!

ძალიან კარგი!

შესანიშნავი!