მოქვის საკათედრო ტაძარი

მოქვის საკათედრო ტაძარი აფხაზეთში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოქვში მდებარეობს. იგი X საუკუნით თარიღდება. ტაძარი აფხაზთა მეფემ - ლეონ III-მ ააგო. მოქვი მნიშვნელოვან რელიგიურ და კულტურულ ცენტრს წარმოადგენდა. მოქვის წიგნთსაცავის ხელნაწერებმა დღემდე მოაღწია, მათ შორის განსაკუთრებით ღირებული ნიმუშია მოქვის ოთხთავი. მოქვის საეპისკოპოსო კათედრა X საუკუნეში დაარსდა, როგორც ქართული კულტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ცენტრი კი განსაკუთრებით XIII საუკუნიდან დაწინაურდა. ტაძარი დავით აღმაშენებლის მეფობის პერიოდში საფუძვლიანად შეუკეთებიათ და მოუხატავთ, თუმცა მხატვრობის ამ ფენის კვალი დღესდღეობით არ ჩანს. XX საუკუნის 80-იან წლებში გამოვლინდა გვიანი შუა საუკუნეების მოხატულობის ნაშთები, რომელშიც მრავლად იყო შემორჩენილი ქართული წარწერები. აფხაზეთის ტერიტორია დღესდღეობით ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება ვერ ხერხდება.

არქიტექტურა

მოქვის საკათედრო ტაძარი ჩახაზულის ჯვრის ტიპის ჯვარ-გუმბათოვან ნაგებობას წარმოადგენს. ეკლესიას აღმოსავლეთით სამი შვერილი აფსიდი აქვს (საკურთხევლისა და პასტოფორიუმების). საკურთხევლის აფსიდი დაგრძელებულია ღრმა ბემით. საკმაოდ დაბალი, თორმეტწახნაგა, გუმბათის ყელი თავისუფლად მდგომ ოთხ ბურჯს ეყრდნობა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან წრეზე გადასვლა აფრებით ხორციელდება. ნაგებობის ძირითად ბირთვს სამმხრივი ორსართულიანი გარშემოსავლელი (შენობას ეკვრის სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან) ემატება, რომელიც მთლიანად ჩართულია შიდა სივრცეში ღია თაღებით. ტაძრისთვის მოგვიანებით სამი მხრით თაღებით გახსნილი კარიბჭე მიუშენებიათ. ფასადები სრულიად სადაა და მოპირკეთებულია სუფთად თლილი ქვით. ერთიან, გლუვ ზედაპირებს მხოლოდ ორ იარუსად განლაგებული სარკმლების მწკრივები ანაწევრებს.