ფოთოლეთის ეკლესია

ფოთოლეთის ეკლესია და მონასტერი ერთ-ერთი უძველესია ბორჯომის მუნიციპალიტეტის, სხვა მრავალ ისტორიულ ძეგლს შორის. მისი მონახულების მიზეზი, მხოლოდ მდიდარი ისტორიაა როდია, არამედ საინტერესოა ირგვლივ მშვენიერი გარემოც, სადაც ის მდებარეობს.

მდებარეობა

ფოთოლეთის ეკლესია მდებარეობს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დაბა ახალდაბის სამხრეთით 5 კილომეტრზე ფოთოლეთის ტყეში გავაკებულ ადგილას. ახალდაბიდან გზა მიუყვება ფოთოლეთის ტყეს. სატყეო გრუნტიანი გზის სერპანტინებს მივყავართ მონასტრამდე. მანძილი ახალდაბიდან საკმაოდ მცირეა, ასვლა შესაძლებებია ფეხითაც. გარემო მართლაც საოცარია, უღრან ტყეში, გორაკის ბოლოს მოსწორებული ადგილი და იქედან გადაშლილი ხედი ახალდაბაზე და მის მთელ ხეობაზე. სიმშვიდე, შემოდგომით აჭრელებული ტყეები და ფოთოლცვენა. მანძილი დედაქალაქიდან ახალდაბამდე 144 კილომეტრია, მანქანით საჭიროა საშუალოდ 2 საათი. მანძილი ახალდაბიდან ფოთოლეთამდე 4,3 კმ, მანქანით საჭიროა დაახლოებით 10წთ, ფეხით დაახლოებით 1.5 სთ.

ისტორია

ფოთოლეთის ეკლესია მიჩნეულია წმ. გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის ქრისტეფორეს მიერ IX საუკუნის 40-იან წლებში დაარსებულ კვირიკეწმიდის მონასტრად. ისტორიული წყაროებიდან ირკვევა, რომ 14 საუკუნიდან მონასტერი წყვეტს ფუნქციონირებას, უკაცრიელდება და ამის შემდეგ დავიწყებას მიეცა მისი სახელწოდებაც. ჟამთა სვლამ თუ მტრის ხშირმა შემოსევებმა გაანადგურა ტაძარი და მონასტერი. 2007 წელს მოხდა მისი თავიდან აღორძინება. რესტავრაციის დროს მკვლევარები შეეცადნენ, ეკლესიისთვის მიეცათ პირვანდელი სახე. დღესდღეობით ეკლესია განახლებულია და ის ცოცხალ ისტორიას წარმოადგენს. 2007 წელს, განახლებულ ტაძარს სახელად ფოთოლეთი უწოდეს, რადგან იგი მდებარეობს ფოთოლეთის ტყეში. აღადგინეს ასევე მამათა მონასტერიც. 

არქეოლოგიური აღმოჩენები

კვირიკეს იგივე ფოთოლეთის ტაძრის აღდგენითი სამუშაოების ჩასატარებლად და მისთვის პირვანდელი სახის დასაბრუნებლად, საჭირო გახდა არქეოლოგიური გათხრების ჩატარება. გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს საინტერესო ფაქტები. ურიცხვი რაოდენობის ბერების ნაჭრილობები ძვლები, მიმოფანტული ტაძრის ეზოში. რაც მიგვანიშნებს თუ როგორი სისატიკით ესხმოდა თავს მტერი მონასტერს და ანადგურებდა გარშემო ყველაფერს. გათხრებისას ასევე აღმოაჩინეს სამეურნეო, სამშენებლო და სამზარეულო კერამიკა, X საუკუნით დათარიღებული შესანიშნავი კანკელი, კარნიზის დეკორატიული მორთულობისათვის განკუთვნილი სამკუთხედის ფორმის ბოლოების მქონე კრამიტი, რომელთა ჩაღრმავებულ სამკუთხედებში მოქცეულია ერთმანეთის პირისპირ მდგომი ირმების რელიეფური გამოსახულებები. გათხრებისას გამოვლინდა საინტერესო აკლდამა, რომელსაც დუღაბზე ამოყვანილი ქვის კედლები აქვს. აკლდამის სახურავ ქვის ფილაზე შერეული, ნუსხური და მხედრული ნაკაწრი წარწერებია. სხვადასხვა პერიოდის წარწერები ჯერჯერობით შესწავლის პროცესშია.