ისაკ ფაშა ჯაყელის სასახლე

ისაკ ფაშა ჯაყელის სასახლე მდებარეობს ქალაქ დოღუბეიაზითში, აღრის პროვინციაში, თანამედროვე თურქეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ირანისა და სომხეთის სასაზღრო ზოლთან ახლოს.

თურქული არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშებიდან ისჰაკ ფაშას სასახლის მშენებლობა 1685 წელში დაიწყო და 99 წლის შემდეგ დასრულდა. სასახლე ამავდროულად კომპლექსია და იგი სტამბოლის თოფქაფის სასახლის შემდეგ აგებული ყველაზე მდიდრული სასახლეა. ფაშას, რომელმაც იგი ააგებინა, სასახლის სიმდიდრით სურდა გარშემომყოფთათვის და ცენტრალური ხელისუფლებისათვის თავისი ძალა ეჩვენებინა. ქვის კედლების შიგნით არსებული სიცარიელეები აჩვენებს, რომ სასახლე გათბობის ცენტრალური სისტემით თბებოდა. ამით ისჰაკ ფაშას სასახლე ისტორიაში შევიდა როგორც მსოფლიოს პირველი ცენტრალური გათბობის მქონე სასახლე.

სასახლე საუკუნის მანძილზე შენდებოდა, ის დაასრულა ისაკ ფაშამ, რომელსაც სურდა სასახლისთვის მისი სახელი დაერქმიათ, ის 1790-1791 წლებში ჩილდირის ფაშაც გახდა. წარწერის მიხედვით სასახლის მშენებლობისას ჰარემის მონაკვეთი1784 წელს დასრულებულა. სასახლე 2005–2009 წლებში 100 ლირის ბანკნოტზე უკანა მხარეს უყო გამოსახული.

სასახლე დაზიანდა 1840 წელს მიწისძვრის შედეგად და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მიტოვებული იყო, მაგრამ ნაწილობრივ აღადგინეს მომდევნო 20 წლის განმავლობაში. რუსეთ-თურქეთის ომის დროს (1877–1878) კვლავ დაზიანდა. შენობა მოგვიანებით გამოიყენეს რუსებმა პირველი მსოფლიო ომის დროს, რა დროსაც ის საბრძოლო მოქმედებების შედეგად დაზიანდა.

მოგვიანებით, სასახლე გამოიყენებოდა ტერიტორიის ადმინისტრაციულ ცენტრად, ბოლოს კი როგორც სამხედრო ციხესიმაგრე 1937 წლამდე. სასახლის ნაწილი ადგილობრივებმა დაშალეს საკუთარი სახლების მშენებლობის მიზნით.

2000 წელს სასახლე შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.

სასახლის დამახასიათებელი თვისებაა მისი კომბინირებული ოსმალური, სპარსული და სომხური არქიტექტურული სტილი.

CNN-ის მიერ დაფუძნებულმა ბრიტანულმა დაკომენტური ფილმების სტუდია Great Big Story-იმ თავის იუთუბ გვერდზე სასახლის აღწერისას განაცხადა რომ ის ასევე შეიცავს ქართული არქიტექტურის ელემენტებს.

ვიდეო - https://www.youtube.com/watch?v=jvydA9wI8Fo