ზირბითის ღვთისმშობლის ეკლესია

ზირბითის ღვთისმშობლის ეკლესია ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზირბითში მდებარეობს. იგი VIII-X საუკუნეებით თარიღდება. ტაძარი დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს სამხრეთის მინაშენით. ეკლესია აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება, რომელიც სწორკუთხედშია ჩაწერილი. აფსიდი დარბაზისგან კაპიტელებით დასრულებული მხრებითაა გამოყოფილი. კაპიტელები ორნამენტირებულია და მათ კონქის საბჯენი ნახევარწრიული თაღი გადადიოდა. დასავლეთი კედლის სამხრეთ ნაწილში მაღალი და ფართო თაღოვანი ღიობია, რომელიც სავარაუდოდ კარი უნდა ყოფილიყო. გრძივი კედლების შუაში კამარის საბჯენი შეკიდული თარის დასაყრდენი კრონშტეინებია ჩასმული. სამხრეთის მინაშენი ორმალიანი თაღით გახსნილი გალერეა ყოფილა. თაღების საბჯენი სვეტის თავი ერთიან ქვაშია გამოკვეთილი და რელიეფითაა შემკული. მინაშენის კამაროვანი გადახურვა სამხრეთის კედლის შვერილს ებჯინებოდა. აფსიდში ფართო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, რომელიც რელიეფური თავსართითაა შემკული. თავსართზე გოლგოთის სამი ჯვარია გამოსახული. ტაძარს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, იგი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან კი - თაღოვანი. კარის არქიტრავზე კვარცხლბეკზე აღმართული ჯვარია გამოსახული, რომლის მარცხნივ მხედრის გამოსახულებაა. ნაგებობა სხვადასხვა სახის რელიეფით ყოფილა შემკული. კედელში უნდა ყოფილიყო ჩართული ტახტზე დაბრძანებული ღვთისმშობლის რელიეფური გამოსახულებაც. ეკლესია ნაგებია ნაგებია ნატეხი ქვით, ფასადების ნაწილი კარგად გათლილი კვადრებით იყო მოპირკეთებული.