ახალდაბის ციხე (თამარის ციხე)

მდებარეობა

ახალდაბის ციხე, იგივე თამარის ციხე, მდებარეობს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დაბა ახალდაბის ცენტრში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, მთის წვერზე. ადგილმდებარეობა მართლაც შესანიშნავი აქვს, ციხიდან იშლება ხედი მთელს ახალდაბაზე და მასზე გამავალ სტრატეგიულ გზებზე.  ესაა მიზეზი სწორედ ციხის მდიდარი ისტორიისა.

ახალდაბის ციხე განლაგებულია შერეული ტყით დაფარულ მთის თავზე. ტყის გარკვეული ნაწილი ფიჭვნარის ზოლს უკავია, რომელიც განსაკუთრებით მომხიბვლელია თვალისთვის. მანძილი ახალდაბიდან ციხემდე საკმაოდ მცირეა, დაახლოებით 1,5 კმ. რამდენიმე ბილიკი მიუყვება ტყეში მთის წვერისკენ, თუმცა საბოლოო წერტილი ყველა ბილიკს ერთი აქვს, ციხე. ბილიკი საკმაოდ მარტივია და ნებისმიერ მსურველს შეუძლია ასვლა.  საშუალოდ საჭიროა მაქსიმუმ 30 წთ ციხემდე მისაღწევად. ბილიკიც ლამაზი და სასიამოვნოა. ციხიდან თვალწარმტაცი ხედი იშლება მთელს ხეობაზე 360 გრადუსით. ციხეზე დგას ჯვარი და ფრიალებს ქართული სიმბოლო, სახელმწიფო დროშა.

მანძილი დედაქალაქიდან ახალდაბამდე 144 კმ, საშუალოდ მანქანით დაგჭირდებათ 2 სთ.

ახალდაბიდან ციხემდე მანძილი 1,5 კმ-ია, საშუალოდ დაგჭირდებათ ნახევარი საათი ფეხით.

ისტორია

ახალდაბა ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია როგორც „მცირე ქალაქი“, ზოგიერთი ისტორიკოსი მას „მიკრო ქვეყანა“-საც კი უწოდებს. მართლაც, თუ დავაკვირდებით დაბა ახალდაბაში დღესდღეობით რამდენიმე ათეული ისტორიული ძეგლია. აქედან გამომდინარე ცხადია, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პუნქტი უნდა ყოფილიყო ახალდაბა. ციხეს ისტორიკოსები აღწერენ, როგორც „დიდნაშენი და მაგარი“, დიდი საცხოვრებელი ფართობითა და სამეურნეო ნაგებობებით, ხაროებითა და წყლის აუზით. როგორც გათხრების დროს, მრავალჯერ წააწყდნენ, წყალი ციხეს ნეძვურას ხეობიდან მიეწოდებოდა თიხის მილებით. ახალდაბის ციხის აგების დრო უცნობია, თუმცა ვარაუდობენ, რომ ციხე აიგო IX-X საუკუნეებში, მაშინ როდესაც ნეძვის ხეობაში მოღვაწეობდნენ წმინდა ბერები, წმინდა გრიგორ ხანძთელი და მისი მოწაფეები - თეოდორე და ქრისტეფორე. ახალდაბის ციხის სახელი ასევე მრავალ ისტორიულ წყაროებში სხვადასხვა დროს იკვეთება. ახალდაბას ერთ-ერთ სავაჭრო ცენტრადაც მოიხსენიებენ, სადაც გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზები. ციხე მრავალ ბრძოლაში მნიშნელოვან როლს ასრულებდა და ამ ტერიტორიას ხშირად არათუ მტრები, არამედ ქართველი მეფეებიც ეცილებოდნენ ერთმანეთს.