არყისციხე

არყისციხე სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყულალისში მდებარე ციხეა. იგი ადრე შუასაუკუნეებით თარიღდება. ციხე ბორბოლისხევის მაღალ, კლდოვან ნაპირზე დგას. აქ სიმაგრის აშენებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან აქ გადადიოდა გზა ბორბოლისხევით ფოცხოვისა და არტაანისკენ. არყის ციხესთან გაიმართა ბრძოლა მეფე ბაგრატ IV-სა და ლიპარიტ კლდეკარის ერისთავს შორის. XII საუკუნიდან, ახალციხის დაწინაურების შემდეგ, არყისციხემ თანდათან დაკარგა თავისი მნიშვნელობა. თურქების მიერ სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ არყის ციხე ახალციხის ლივაში შედიოდა. ციხის გალავანს არაწესიერი ფორმა აქვს, რაც რელიეფის თავისებურებითაა განპირობებული. მას 600-700 მ² ფართობი უჭირავს. გალავნის კედლები, გარდა ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხარეზე შემორჩენილი პერანგშემოცლილი მცირე ნაშთისა, თითქმის სრულიად განადგურებულია. ციხეს ერთი კოშკი ჰქონია, რომელიც 1,5-2 მეტრის სიმაღლის კედლებითაა მოღწეული. ციხის ეზოში სამი დიდი ზომის სამეურნეო ხარო ყოფილა. ქვემო ტერასაზე ციხის მდ. ბორბოლასთან დამაკავშირებელი გვირაბი შეიმჩნევა, რომლის დასავლეთითაც მარანი ყოფილა გამართული. ნაგებობას თარაზულად დაწყობილი დიდრონი ქვათლილების პერანგი ჰქონია.