არტოზანის მაყაშვილების ციხე-დარბაზის კომპლექსი II

არტოზანის მაყაშვილების ციხე-დარბაზის კომპლექსი II მდებარეობს კახეთის მხარის, თელავის მუნიციპალიტეტში, თანამედროვე სოფელ რუისპირის ტერიტორიაზე, ნასოფლარ არტოზანში.

ციხე აგებულია ნასოფლარ არტოზანის ტერიტორიაზე, მდ. თურდოს მარცხენა ნაპირზე, ფლატის პირას, ველზე. გეგმით კვადრატს მიახლოებული ოთხკუთხედია (40x45 მ).

კომპლექსში შედის სასახლე, კარის ეკლესია, მარანი, ორი საცხოვრებელი. ნაგებობა და გალავანი, თარიღდება XVIII საუკუნეების შუა ხანებით. ეკლესია უფრო ადრე დაახლოებით XVIII საუკუნის I ნახევარში, უნდა იყოს აგებული. გალავნის ოთხივე კუთხეში კოშკებია ჩართული. დასავლეთის კოშკები წრიულია, აღმოსავლეთის კოშკები კი - ოთხკუთხა. ციხეში შესასვლელი ორი იყო: ცენტრალური, საურმე - ჩრდილოეთ კედელში, ხოლო მცირე კარი - სამხრეთის კედელში. კარის ღიობები აგურითაა გამოყვანილი. გალავანი ორ იარუსიანია.

ეკლესია მცირე ზომისაა, იატაკი მოგებულია ექვსგვერდა, ანგობით დაფარული აგურით ეკლესიაში ერთ-ერთი მაყაშვილის საფლავია, თარიღით — 1765 წელი. ის, რომ ეკლესიას სარკმელი ჩრდილოეთით, ციხის გარეთკენ აქვს გაჭრილი და არ გააჩნია სათოფურები, იმის დამადასტურებელია, რომ იგი ციხემდე იყო აგებული. ეკლესიის ფასადები რიყის ქვითაა ნაგები კუთხეები და მორთულობის ელემენტები გამოყვანილია აგურით.