ელგუჯას ციხე - ხადას ხეობის სახიზრები

ელგუჯას ციხე - იგივე ელგუჯას გამოქვაბული მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში, ხადას ხეობაში, სოფელ ზაქათკარში.

ელგუჯას ციხის სახიზარი წარმოადგენს ძალიან საინტერესო შუა საუკუნეების სათავდაცვო ნაგებობას. იგი კლდეზეა მიდგმული და წაგრძელებული ფორმის მართკუთხედია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვა. აღსანიშნავია, ფასადზე გაჭრილი, ასიმეტრიულად განლაგებული ვიწრო სარკმლები. აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში ნაოთხალიანი, არქიტრავული კარია დატანებული. იქვე აგდია საურდულე, დიდი ქვა.

ლეგენდა

ხადელი ვაჟკაცები ზეზვა და ელგუჯა, თურქები რო შემოვიდოდნენ, ჭიანჭველებივით სრესდნენ თურმე. ერთხელაც თურქებს მაინც უჯობნიათ ხადელებისთვის და სოფელში დამდგარან. ელგუჯა 30 კაცთან ერთად გამოქვაბულში დამალულა. ელგუჯა გამოვიდოდა დილით იქიდან, ავიდოდა ხეზე და უცქერდა მოპარპაშეებს გულგაგლეჯილი. ერთხელაც ხედავს, თურქების ბელადი აქეთ-იქით დადის. სიარული მასე არ უნდა, მოხდეს, რაც მოსახდენიაო და გაუგორებია თოფით. არეულა მტერი უბელადოდ და ელგუჯაც გამოჰკიდებია თავისი ბიჭებით - ან ახლა უნდა გავწყვიტოთ, ანდა მერე თავად გაგვწყვეტენო. მისდიეს წილკნამდე და მარტო ერთი კოჭლი კაცი დაუტოვეს მომხდურს ამბის გადამტანად, - აგე წინ კარი, წადი შენიანებთან და უთხარი, ქართველებისკენ გამოხედვა აღარ გაბედონო. ამიტომაც წილკანს ადრე წინკარი ერქვა.