ფეტვისხევის მარიამწმინდას ეკლესია

მარიამწმინდას ეკლესია მდებარეობს შიდა ქართლის მხარეში, გორის მუნიციპალიტეტში, ატენის ხეობის ნასოფლარ ფეტვისხევში (ბოშურის თემი).

ეკლესია აგებულია IX-X საუკუნეებში.

მარიამწმინდის ეკლესია დგას მდ. ტანის ხეობაში, სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3კმ-ზე, ტყეში (,,შავტყე"). დარბაზულია (12.5X11.1მ.), ნაგებია ძირითადად ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია, სამხრეთით - ორი. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდს მაღალი დასაჯდომი გასდევს. აფსიდის ცენტრში დგას ქვით ნაშენი სატრაპეზო. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელიც ერთსაფეხურიან პილასტრებსა და თლილი ქვის საბჯენ თაღებს ეყრდნობა. აფსიდის სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები, რომელიც სტილისტური ნიშნებით XII-XIIIსს. განეკუთვნება. საკურთხეველი დარბაზის იატაკიდან ორი საფეხურით არის ამაღლებული, აქ იდგა XV-XVIსს. ხის კანკელი (ამჟამად ინახება საქართველოს ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში). კანკელის არქიტრავის ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულია ზაქარია ფანასკერტელი, რაც მოწმობს იმას, რომ გვიან შუა საუკუნეებში ეკლესია და მისი მიდამოები ამ გვარის ფეოდალთა საუფლო იყო. ჩრდილოეთისა და სამხრეთ კედლების მთელ სიგრძეზე ეკლესიის თანადროული ორი მინაშენია. ორივე მინაშენი აღმოსავლეთით ეკლესიის აფსიდის კედლებში ღრმა ნიშით არის შეჭრილი. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილო კუთხეში გვიან შუა საუკუნეებში მიუშენებიათ დარბაზული ეკლესია, რომელსაც კარი სამხრეთით აქვს, სარკმლები - აღმოსავლეთითა და სამხრეთით.