გრემი

გრემი — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, მდებარეობს კახეთში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის აღმოსავლეთით ციტადელში, მაღალ გორაკზე. ააგო კახთა მეფე ლევანმა 1565 წელს. მოხატვა დაუმთავრებიათ 1577 წელს.

გრე­მის, რო­გორც ქა­ლა­ქის ის­ტო­რია XV სა­უ­კუ­ნი­დან იწყე­ბა, რო­ცა იგი კა­ხე­თის პირ­ველ­მა მე­ფემ გი­ორ­გიმ (1466-1476 წწ.) კა­ხე­თის სა­მე­ფოს დე­და­ქა­ლა­ქად აქ­ცია. ეს სტა­ტუ­სი გრემ­მა ორი სა­უ­კუ­ნის გან­მავ­ლო­ბა­ში შე­ი­ნარ­ჩუ­ნა. აქ მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და აქ­ტი­უ­რი მწიგ­ნობ­რუ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბა, აქ გა­დი­ო­და სა­ქა­რავ­ნო გზე­ბი. სწო­რედ ამი­ტომ იგი კა­ხე­თის პო­ლი­ტი­კუ­რი, ეკო­ნო­მი­კუ­რი და კულ­ტუ­რუ­ლი ცხოვ­რე­ბის ცენ­ტ­რად.

გრე­მის არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლი კომ­პ­ლექ­სი მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნი ნა­გე­ბო­ბე­ბის­გან შედ­გე­ბა. აქ არის გუმ­ბა­თო­ვა­ნი მთა­ვა­რან­გე­ლოზ­თა სა­ხე­ლო­ბის ეკ­ლე­სია, სამ­სარ­თუ­ლი­ა­ნი სა­სახ­ლე-სამ­რეკ­ლო, სა­მე­ურ­ნეო ნა­გე­ბო­ბა­ნი, გა­ლა­ვა­ნი, მდი­ნა­რე ინ­წო­ბის­კენ სა­ი­დუმ­ლო გა­სას­ვ­ლე­ლი. აქ­ვეა აბა­ნო­ე­ბი, ბა­ზა­რი და ქარ­ვას­ლა. გრე­მის ყვე­ლა­ზე თვალ­სა­ჩი­ნო ნა­წი­ლია ე.წ. მთა­ვა­რან­გე­ლოზ­თა კომ­პ­ლექ­სი, რო­მე­ლიც კლდო­ვა­ნი ქე­დის და­ბო­ლო­ე­ბა­ზეა წა­მო­მარ­თუ­ლი და შედ­გე­ბა მა­ღალ გა­ლა­ვან­შე­მორ­ტყ­მუ­ლი გუმ­ბა­თო­ვა­ნი ეკ­ლე­სი­ი­სა და სა­სახ­ლე-სამ­რეკ­ლოს­გან.

ის­ტო­რი­უ­ლი გრე­მის კომ­პ­ლექ­სი 1975 წლი­დან მუ­ზე­უმ-ნაკ­რ­ძალს წარ­მო­ად­გენს. სა­სახ­ლე-სამ­რეკ­ლო­ში გა­მო­ფე­ნი­ლია ეთ­ნოგ­რა­ფი­უ­ლი მა­სა­ლა და გათხ­რე­ბის შე­დე­გად მო­პო­ვე­ბუ­ლი არ­ტე­ფაქ­ტე­ბის ნა­წი­ლი: ბრინ­ჯა­ოს ხა­ნის იარა­ღი, სამ­კა­უ­ლი, მცი­რე ზო­მის ცხო­ველ­თა ქან­და­კე­ბე­ბი, რკი­ნის ცუ­ლე­ბი (XII-XIII სს.); კე­რა­მი­კის ნი­მუ­შე­ბი, მო­ჭი­ქუ­ლი კრა­მი­ტი და აგუ­რი, სას­მე­ლი წყლის მი­ლე­ბი (XV ს.); შუ­ა­სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის საბ­რ­ძო­ლო იარა­ღი (ზარ­ბა­ზა­ნი და მშვილდ-ისა­რი XVI ს.).

მუ­ზე­უმ­ში სულ და­ცუ­ლია 2 056 ექ­ს­პო­ნა­ტი. გრემ­ში აღ­მო­ჩე­ნი­ლი ნივ­თე­ბის ნა­წი­ლი კი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ეროვ­ნულ მუ­ზე­უმ­შია და­ცუ­ლი. მუ­ზე­უმ-ნაკ­რ­ძალ­ში ასე­ვე წარ­მოდ­გე­ნი­ლია ფერ­წე­რუ­ლი ნა­მუ­შევ­რე­ბის სე­რია - მე­ფე­თა პორ­ტ­რე­ტე­ბი.