კაბენის მონასტერი

კაბენის მონასტერი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, მდინარე ასურეთისწყლის ხეობაში, სოფელ კიკეთის მახლობლად. კომპლექსი რამდენიმე ძეგლისგან შედგებოდა: ღვთისმშობლის სახელობის გუმბათიანი, დიდი ტაძარი, სვიმონ მესვეტის სახელობის ეკლესია და მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის დარბაზული ტაძარი. შემორჩენილია ნახატები და ფოტოები, საიდანაც ჩანს, რომ კაბენის ღვთისმშობლის ეკლესია XIII საუკუნის I ნახევრის ქართულ ხუროთმოძღვრების თვალსაჩინო ძეგლი ყოფილა. იგი თითქმის იმეორებდა ბეთანიის ტაძრის გეგმას, თუმცა ფასადების მორთულობით სრულიად განსხვავდებოდა. დეკორატიული სისტებით ტაძარი სამთავის-იკორთის ტაძარებს ენათესავებოდა. 1851 წელს ეკლესიაში მოხატულობაც შეიმჩნეოდა. მონასტრის ზღუდის ჩრდილო-დასავლეთით დგას მომცრო ზომის დარბაზული ეკლესია. იგი ნატეხი ქვითაა ნაგები და მოპირკეთებულია მოყვითალო ქვის კარგად თლილი კვადრებით. ტაძრის მორთულობა XII-XIII საუკუნეებში შემუშავებული დეკორატიული სისტემის მიხედვითაა შესრულებული. აღმოსავლეთ ფასადზე წარწერაა, საიდანაც ჩანს, რომ ვინმე გიორგი კაბენის ვაჟებს – ნიკოლოზს, ვასილს, ოქროპირსა და გრიგოლს დაუმთავრებიათ ადრე დაწყებული ეკლესიის მშენებლობა თამარ მეფის მეფობის პერიოდში.