ქაჩუს ციხე

ქაჩუს ციხე მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, შატილის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე. იგი აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სასიმაგრო კომპლექსი გვერდიგვერდ განლაგებული, ვიწრო გასასვლელებით დაკავშირებული, ოთხი ციხისაგან შედგება, რომლებიც ერთიან თავდაცვით სისტემას ქმნიდა. ციხის სამხრეთ ნაწილში ორი ციხე-სახლი დგას. აღმოსავლეთით მდგარი ციხე-სახლი სამსართულიანია და გეგმაში ხუთკუთხა მოხაზულობა აქვს. შემორჩენილია მხოლოდ I სართული და ზედა სართულების კედლების ნაწილი. ინტერიერში, ცენტრში, ქვის მასიური სვეტი დგას. I სართულის სამხრეთ კედელში ნახევარწრიულთაღიანი შესასვლელია მოწყობილი. ამავე მხარესაა გაჭრილი II სართულის შესასვლელიც. I სართულზე ორი სათოფური და ორი ნიშია. მეორე, დასავლეთით მდგარი ციხე-სახლი ოთხსართულიანია, გეგმაში ოთხკუთხა ფორმის. ნაგებობის I, II და III სართულების სამხრეთ კედელში კარია გაჭრილი. II და III სართულებზე რამდენიმე სარკმელი, ნიში და სათოფური გვხვდება. კომპლექსის ჩრდილოეთ ნაწილში შეწყვილებული ციხე-სახლი დგას, რომლისგანაც მხოლოდ ორი სართულია შემორჩენილი. აღმოსავლეთის ნაწილი გეგმით ტრაპეციული მოხაზულობისაა. I და II სართულებზე შესასვლელები, რამდენიმე სარკმელი, ნიში და სათოფურია გაჭრილი. ციხე-სახლის დასავლეთ ნაწილს შესასვლელი ორივე სართულის სამხრეთ მხარეს აქვს მოწყობილი. კედლებში რამდენიმე ნიში, სარკმელი და სათოფურია გაჭრილი. ნაგებობის ცენტრში შემორჩენილია ქვის მასიური სვეტის ნაწილი. კომპლექსის სამხრეთ კიდეში განლაგებულ ციხე-სახლებზე სამსართულიანი ნაგებობაა მიშენებული, რომელიც რელიეფს მიჰყვება. ნაგებობიას შესასვლელი აღმოსავლეთ კედელში აქვს, მიწიდან 3,25 მეტრის სიმაღლეზე. კედლებში რამდენიმე ნიში, სარკმელი და სათოფურია. ამ ნაგებობის მიშენებამდე ციხე-სახლების ქვედა სართულს საქონლის სადგომად იყენებდნენ. ციხე-კომპლექსის ნაგებობებში სართულშუა გადახურვა კოჭებზე იყო გამართული. ციხე ნაგებია ფიქლით.