კასპის ახალქალაქის ციხე-გალავანი

ახალქალაქის ციხე-გალავანი მდებარეობს შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალქალაქის ტერიტორიაზე.

ისტორიულ წყაროებში ახალქალაქი პირველად იხსენიება XVII საუკუნის დასაწყისში 1609 წელს ქართლში ყირიმელ თათართა შემოჭრასთან დაკავშირებით. ამ დროს იგი არ იყო ქალაქი. ახალქალაქის გაქალაქება დაკავშირებულია ქართლის მეფე როსტომის (1632-1658 წწ.) სახელთან. ახალქალაქის ღვთისმშობლის ეკლესიის კედლებზე შემონახული წარწერის თანახმად, ირანში შაჰ-სეფის (1629-1642 წწ.) ყაენობის დროს როსტომსა და მის თანამეცხედრეს მარიამ დედოფალს თეძმის ნაპირას გაუშენებიათ ქალაქი და მისთვის მეფის ქალაქი უწოდებიათ. ქალაქშივე აუშენებიათ საყდარი და მონასტერი. მეორე წარწერაში ქალაქის დაარსება-განაშენიანების მოთავედ დასახელებულია მეფის კარის მდივანი მერაბ ყორღანაშვილი. ახალქალაქის მოურავები თარხნიშვილები იყვნენ. სამეფო ხელისუფლების გაუქმების შემდეგ ისინი მთლიანად დაეპატრონნენ ქალაქს. XIX საუკუნის დასაწყისიდან ისტორიულ წყაროებში ახალქალაქი ქალაქად აღარ იხსენიება. 1921-30 წლებში იყო გორის მაზრის ახალქალაქის რაიონის ცენტრი.

კასპის ახალქალაქის ციხე-გალავანი საკმაოდ დიდი ზომის კომპლექსია და მოიცავს: გალავანს, ღვთისმშობლის ეკლესიასა და სამრეკლოს. გალავანს უსწორო ოთხკუთხედის მოხაზულობა აქვს. ციხის ყველა კუთხეში ცილინდრული კოშკია ჩართული. კოშკები სხვადასხვა ზომისანი არიან. ციხე-ქალაქი რამდენიმე წლის წინ იქნა აღდგენილი.