ქვახვრელის გამოქვაბულების კომპლექსი

ქვახვრელის გამოქვაბულების კომპლექსი შიდა ქართლის მხარეში, გორის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვახვრელის აღმოსავლეთით, კლდეში ნაკვეთ ციხე-ქალაქ უფლისციხის მოპირდაპირე მხარეს, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს. ძეგლი VII-IX საუკუნეებით თარიღდბა. ანტიკურ ხანაში იგი უფლისციხის სასოფლო-სამეურნეო გარეუბანი იყო.

არქიტექტურა

ქვიშაქვის ფრიალო კლდეში გამოკვეთილ ქვახვრელის გამოქვაბულების კომპლექსში შედის: კლდის სიღრმეში ნაკვეთი ეკლესია, კორიდორები, სადგომები და სამრეკლო.
სამრეკლო კომპლექსის შესასვლელის თავზე დგას. იგი მოგვიანებითაა აშენებული ნატეხი ქვით და არაწესიერი სწორკუთხედის ფორმა აქვს. ჩრდილოეთ კედელში სამრეკლოს თაღოვანი შესასვლელია, განივ კედლებში კი თითო სწორკუთხა სარკმელი. ნაგებობა დაბალი, გეგმით წრიული ცილინდრული ყელისა და კონუსისმაგვარი სახურავის მქონე გუმბათით სრულდება. გუმბათქვეშა კვადრატი გუმბათის ყელზე ტრომპისმაგვარი კონსტრუქციით გადადის. კამარის კედლებში სამი პატარა ქვევრია ჩასმული.
სამრეკლო ბნელ კორიდორს უკავშირდება. ეს კორიდორი ძირითადია და მის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელიდან კვირაცხოვლის სახელობის ეკლესიაშია შესაძლებელი მოხვედრა. ძირითადი კორიდორის გარდა გამოქვაბულში კიდევ ორი კორიდორია.
კვირაცხოვლის სახელობის ეკლესიას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. საკურთხეველი დარბაზის იატაკიდან 1 მეტრითაა შემაღლებული და ჩანს, რომ კანკელით ყოფილა გამოყოფილი. იმ ადგილას სადაც კლდის მასივი გახსნილია, საკურთხევლის კონქის ჩრდილოეთ ნაწილში, პატარა სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის კედლები თაღოვანი ნიშებითაა დანაწევრებული. ტაძარს ორი სწორკუთხა კარი აქვს. ერთი, ფართო კარი, რომელიც დარბაზის განათების ძირითადი წყაროა, გაჭრილია ჩრდილოეთ კედლის შუა ნიშში. მეორე კარი კი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთშია და მეორე კორიდორში გადის.
დამხმარე სადგომი სწორკუთხაა, ცენტრში პატარა საკურთხევლით. ეკლესიის შესასვლელის პირდაპირ გამოკვეთილია თითქმის წრიული მოხაზულობის, გუმბათოვანი კამარით გადახურული, ერდოიანი სადგომი. კამარა რთული მოხაზულობისაა და წვერში ოვალური ხვრელობი -ერდო აქვს. სადგომის დასავლეთის ნაწილში ღია კორიდორში გასასვლელი სწორკუთხა კარია.
გამოქვაბულის კედლებზე მოგვიანებით სომხური მოსახლეობის მიერ ამოკვეთილია ჩვიდმეტი ხაჩკარი (ხაჩკარი შუასაუკუნეების სომხური ძეგლია, რომელიც რთულ ორნამენტულ კომპოზიციაში ჩასმული დიდი ჯვრის გამოსახულებას წარმოადგენს. გავრცელებულია მთელ სომხეთში).

როგორ მივიდეთ

ქვახვრელის გამოქვაბულების კომპლექსი შიდა ქართლის მხარეში, გორის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვახვრელის აღმოსავლეთით, სასაფლაოსთან მდებარეობს. გამოქვაბულების კომპლექსამდე მიდის სამანქანო გრუნტის გზა.