მატნის ჟამთა საყდარი

მატნის ჟამთა საყდარი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ მატნის ჩრდილო-დასავლეთით 500 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (17,2 X 9,2 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია საბჯენი თაღები; კამარა და კონქის ნაწილი; ახლანდელი ეკლესია აგებულია ამ ადგილას მდგარი, როგორც ჩანს VIII - IX საუკუნეებში დანგრეული და მიტოვებული ეკლესიის ადგილზე, რომელსაც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ერთიანი გარშემოსავლელი ეკვროდა, ჩრდილოეთიდან კი, ეკლესიაზე ოდნავ მოკლე მინაშენი. გვიანდელ შუა საუკუნეებში, ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოების დროს, განუახლებიათ მხოლოდ ეკლესია, გარშემოსავლელი და ჩრდილოეთ მინაშენი კი ხელუხლებლადაა დატოვებული. მომდევნო ხანებში ეკლესია საფუძვლიანად შეუკეთებიათ.

ეკლესიის სამხრეთ და დასავლეთ მინაშენში და გარედან, მინაშენის სამხრეთ კედლის გაყოლებით, 1967-1969 წლებში გაითხარა სამაროვანი. ძეგლი მრავალფეროვანია. პირველი ფენა შეიცავდა შირიმის ფილებით ნაგებ, IX-X საუკუნეების სამარხებს, მათ შორის რამდენიმეს ორფერდა სახურავი ჰქონდა. მეორე ფენაში ქვიშაქვის უსწორმასწორო ფილებით ნაგები XI - XIII საუკუნეების ქვაყუთები აღმოჩნდა. ქვაყუთებში იყო მინის ჭურჭლის ნატეხები, ბრინჯაოსა და ვერცხლის ბეჭდები, მინის სამაჯურები, საყურეები, სხვადასხვა მასალისა და ფორმის მძივები. მესამე ფენას ქმნიდა გვიანდელი შუა საუკუნეების (XIV-XVII სს.) უინვენტარო სამარხები.