შაშიანის სამება

შაშიანის სამების ეკლესია მდებარეობს კახეთში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლებს შაშიანსა და კალაურს შორის ტყეში.

შაშიანის სამების ეკლესია აგებულია VI-VII საუკუნეების მიჯნაზე. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. შემორჩენილია ძლიერ დაზიანებული სახით (1980-იან წლებში მიმდინარეობდა სპეციალური სამეცნიერო-სარესტავრაციო სამუშაოები, რაც მალევე შეჩერდა). ეკლესიის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში ჩაწერილია ერთმანეთისგან ყრუ კედელებით გამიჯნული და თითონ კარით დაკავშირებული სამი სადგომი შუა, რომელიც მთავარ ეკლესიას წარმოადგენს, გვერდითებთან შედარებით უფრო ფართოა და მაღალი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია საკურთხევლის აფსიდით, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა სათავსია - სამკვეთლო და სადიაკნე. ორივე მთავარ ეკლესიას კარით უკავშირდება ჩრდილოეთ სათავსს ჩრდილოეთ ეკლესიიდან მეორე კარიც აქვს.შენობა ნაგებია კარგას შერჩეული რიყის ქვით, გარეთა კუთხეებში გამოყენებულია შირიმის თლილი კვადრატები და მოზრდილი ზომის, მეტ-ნაკლებად წესიერი ფორმის ქვები. კედლების ზედაპირი შიგნით და გარედან გასწორებული ყოფილა ბათქაშით, რომელიც ავსებს ქვებს შორის არეებს და ნაწილობრივ მათ ზედაპირებსაც ფარავს. ეკლესიის საკურთხევლის აფსიდი ნალისებრი ფორმისაა. აფსიდში გაჭრილია ძალიან მაღალი, თითქმის პარარელურწირთხლებიანი თაღოვანი სარკმელი (მოგვიანებით ნაწილობრივ ამოშენებული), რომელიც გარედან მთლიანად შირმის ნათალი ქვითაა გამოყვანილი, შირიმითაა ნაწყობი სარკმლის შიდა თაღიც. წირთხლები და გვერდები კი - რიყის ქვისაა. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში პატარა ოთხკუთხა ნიშაა. სამხრეთ შესასვლელის თაღები და სვეტი დანგრეულია, ჩრდილოეთისა კი დანგრევის პირასაა მისული. ჩრდილოეთ ეკლესიის ფასადზე შირიმის ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილია შემორჩენილი.