შაუმიანის (შულავერის) პატარა ციხე

შაუმიანის (შულავერის) ციხე, მდებარეობს ქვემო ქართლში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ შაუმიანის (ყოფ. შულავერი) მიმდებარედ.

შაუმიანის პატარა ციხე - მდ. შულავერის აუზში, სოფელ შაუმიანის ჩრდილოდასავლეთით აღმართულ კლდეშია შემორჩენილი, ადგილობრივები მას გახვრეტილ ქვას ( „წაკ - ქარ“) უწოდებენ. ბუნებრივი კლდე გამოყენებულია გალავნად, ხოლო ადვილად მისადგომ ადგილებზე ნაშენია კირქვის კედლები, რომელიც ჭაპალისა და ნარიყალას მსგავსად „ჭადრაკული“ წყობითაა ნაშენი. გარდა ამისა კლდეში გვხვდება სხვადასხვა ზომის რამოდენიმე გამოქვაბულთა ნაშთები, თხემზე ასასვლელად სამხრეთ-აღმოსავლეთით კლდეში ამოჭრილია საცალფეხო საფეხურები. ნაციხარის ტერიტორიაზე კლდეზე სამხრეთით და ამოსავლეთით ქვითკირის კედლებით, არასწორი წყობით აშენებულია ორი მცირე ზომის თაღოვანი სამლოცველო, რომელიც თავის დროზე მოხატული ყოფილა. ტერიტორიაზე მოიპოვება მოჭიქული კერამიკის ნატეხები. სიმაგრის შეკეთება ფეოდალიზმის ხანის გვიან საუკუნეებშიც ჩაუტარებით. ციხე გადა იმისა, რომ შულავრელი ფეოდალების სადგომი იყო აგრეთვე მოხერხებულად კეტავდა შულავრისხევით , მგლის კარისკენ მიმავალ გზას. (წყარო: ქვემო ქართლის ისტორიულ გეოგრაფიული ნარკვევები გვ. 283 - დევი ბერძენიშვილი)