თელავის ღვთაების ეკლესია

თელავის ღვთაების ეკლესია კახეთში, ქალაქ თელავში მდებარეობს. იგი V-VI საუკუნეებით თარიღდება. ტაძარი რიყის ქვის დაბალი გალავნით შემოზღუდულ, რიყის ქვითვე მოკირწყლულ, პატარა ეზოში დგას. გარდა ეკლესიისა, ეზოში კიდევ XX საუკუნეში აგებული ნაგებობაა - სატრაპეზო, სენაკები, სამეურნეო ნაგებობები და სხვა. ღვთაების ტაძარი ძლიერ წაგრძელებულ სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. იგი მრავალჯერაა აღდგენილ-გადაკეთებული და პირვანდელი სახე გარკვეულწილად დაკარგული აქვს. შუა ნავი, გვერდითა ნაგებთან შედარებით, თითქმის ორნახევარჯერ უფრო განიერია და გაცილებით მაღალი. მთავარი ნავი აღმოსავლეთით ნალისბერი მოხაზულობის ფასადით სრულდება, გვერდით ნაგები კი - მცირე, სწორკუთხა, ორსართულად განლაგებული სადგომებით. ორსართულიანია ბაზილიკის დასავლეთ ნაწილიც, მეორე სართული სამი ოთხკუთხა სადგომისგან შედგება. ამ სართულის დასავლეთ კედელში ორრიგად განლაგებული რამდენიმე სათოფური და ორი ტლანქი სარკმელია. ნავები ერთმანეთისგან კვადრატულ ბურჯებზე გადაყვანილი თაღებითაა გამოყოფილი. ჩრდილოეთ თაღები თავდაპირველია და ნალისებრი ფორმა აქვს. თაღების ქვეშ, გვერდითი ნავების მხარეს მიქცეულ ნაწილში, დადაბლბული თაღებია ჩაშენებული, რომლებსაც ჩრდილოეთ ნავის გვიანდელი კამარა ეყრდნობა. სამხრეთ თაღები და ცენტრალური ნავის კამარა შეისრული ფორმისაა. როგორც ჩანს, ნავები თავდაპირველად ხუთ-ხუთი თაღით იყო გაყოფილი, მოგვიანებით კი განაპირა თაღების ორივე წყვილში კედელი ჩაუშენებიათ. გვერდითა ნავები და სადგომები გადახურულია ცილინდრული კამარით. ეკლესია თაღოვანი სარკმლებით ნათდება. შესასვლელი ორია - დასავლეთითა და სამხრეთით. თავიდან მესამე შესასვლელიც ყოფილა ჩრდილოეთ კედელში, რომელიც მოგვიანებით ამოუშენებიათ. დასავლეთ ფასადზე, საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი, სამი ჯვარია გამოსახული, ერთი ჯვარი კი აღმოსავლეთ ფასადზე გვხვდება. შენობის კედლები საშუალო ზომის, რიყის ქვის სწორი რიგებითაა ნაწყობი, მოგვიანებით განახლებულ ნაწილებში, რიყის ქვასთან ერთად, გამოყენებულია კვადრატული აგურიც. სახურავის დასავლეთ ნაწილზე დადგმულია მაღალი თაღებით გახსნილი სამრეკლო.