წალკის ხიდში ჩატანებული ეკლესიის წარწერიანი ქვა ბაგრატ მეოთხის მოხსენიებით

ხიდი მდებარეობს ქვემო ქართლში, ქალაქ წალკის შესასვლელი თანამედროვე ხიდის გვერდით, მეცხრამეტე საუკუნის ხიდის ბურჯში.

მდ. ხრამზე გადებული ხიდის მარცხენა საყრდენში ჩატანებულ ქვაზე არის ასომთავრული წარწერა: „სახელითა ღმრთისათა მე მირიან თარხონის ძემან აღვაშენე და ღირს ვიქმენ წმინდაი ესე ეკლესიაი, საყოფელი წმინდისა დემეტერე მოწამისაი, სალოცავად, აცოცხლენ ღმერთმან, საგარეოს (?) შინ(ა) ჟამთას ბაგრატ მეფეთა მეფე სევასტოსი ამინ“ (თაყაიშვილი 1913ა: 69). წარწერაში მოხსენიებული ბაგრატ სევასტოსი ბაგრატ IV-ეა (1027-1072). ეკლესია, რომელსაც ეს ქვა ეკუთვნოდა, აშენებული უნდა იყოს 1059-1072 წლებში. ზოგიერთი მკვლევარის ვარაუდით, ქვა კათედრალური ეკლესიისაა და მოტანილია გუნია ყალადან (თაყაიშვილი 1913ა: 73), რომელიც ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულ წალკას წარმოადგენს. დღეს აღნიშნული ტერიტორია მოქცეულია წყალსაცავის ქვეშ.

აღნიშნული ქვა დიდი ისტორიული მნიშვნელობისაა რადგან დღეს ტაძრიდან მხოლოდ ეს ქვაა შემორჩენილი და ისიც მხოლოდ იმიტომ რომ თავის დროზე მეცხრამეტე საუკუნეში ხიდის მშენებლობის დროს გამოიყენეს.