ზენდიდის ციხე

ზენდიდის ციხე აჭარაში, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენდიდში მდებარეობს. მისი აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა გვიან შუასაუკუნეებს უნდა მიეკუთვნებოდეს. ციხე ჩრდილოეთით ქედის რაიონულ ცენტრს გადაჰყურებს და ის ძნელად მისადგომ მთაზეა აგებული, რომელსაც ჩრდილოეთიდან ქალასკურის ტყით შემოსილი ქედი ესაზღვრება. ადგილს, სადაც ციხეა აღმართული მოსახლეობა “კონახს” უწოდებს. ზენდიდის ციხე ამჟამად ბეჟანიძეების საცხოვრებელ ეზოს ტერიტორიაზეა მოქცეული, რომელსაც ძველი ციხის გალავანი მთლიანად უვლის გარს. ციხე-სიმაგრეს გარდა თავად ქედის დაცვისა, ცივასულას, საღორეთის, მთის უბანის, ჩხუტუნეთის და სხვა ციხეებთან ერთად, ხეობაში გასავალი ცენტრალური სავაჭრო სტრატეგიული გზების გაკონტროლებაც ევალებოდა. ციხე-გალავანი უზარმაზარ ტერიტორიას მოიცავს, მისი მთლიანი ფართობი 6000 მ²-ია. იგი აგებულია მაღალ, კლდოვან მასივზე, გეგმა რელიეფს მიესადაგება და რამდენადმე აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზეა წაგრძელებული. ზენდიდის ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ზღუდის კედლები, კოშკები, კარიბჭეები და სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები. დასავლეთ ნაწილში ოთხკუთხა ნაგებობების ფრაგმენტებია შემონახული. აქ ასევე შეინიშნება ნაკოშკარი, წყლის რეზერვუარი და სხვა ნაგებობანი. ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვით, კირის დუღაბზე.