ფარცხისი

სოფელი ფარცხისი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. ამ ადგილს უძველესი ისტორია აქვს და ლამაზი შემოგარენითაც გამოირჩევა. სოფლის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა ქვის ხანის, ბრინჯაოს ხანის, ანტიკური და ადრეული შუასაუკუნეების მასალები, რაც მოწმობს, რომ აქ ფაქტობრივად უწყვეტად ყოფილა დასახლება. ფარცხისთან გაიმართა ორი დიდი ბრძოლა. პირველ ბრძოლაში 1074 წელს საქართველოს მეფე გიორგი II-მ განძის გამგებელი სარანგი დაამარცხა. მეორე, 1569 წლის ბრძოლაში ქართლის მეფე სიმონ I ყიზილბაშებმა ტყვედ აიყვანეს კახაბერ ყორღანაშვილის ღალატის შედეგად. მოგვიანებით ყორღანაშვილი საჩინო ბარათაშვილმა შეიპყრო და კლდიდან გადაჩეხა: “ყორღანას ძეს ქარაფიდან ხელი ჰკრეს და გადაფრინდა”. ფარცხისი იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, მატიანე ქართლისა, „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“, ბერი ეგნატაშვილის „ახალი ქართლის ცხოვრება“, არჩილის „გაბაასება თეიმურაზისა და რუსთაველისა“, ფარსადან გორგიჯანიძის „ისტორია“, „ცხოვრება საქართველოისა“, პაპუნა ორბელიანის „ამბავნი ქართლისანი“, XVI-XVIII სს-ის ისტორიული საბუთები. სოფელში და მის მიმდებარედ რამდენიმე კულტურულ ისტორიული ძეგლის მონახულება შეგიძლიათ, როგორიცაა: ფარცხისის ციხე, გოშტაშაბიშვილების სასახლე საბრძოლო კოშკებითა და კარის ეკლესიებით და კოჯორების X ს-ის დარბაზული ეკლესია. ფარცხისის შემაღლებული ადგილებიდან ქვემო ქართლის შესანიშნავი ხედები იშლება, დაინახავთ ბირთვისის კლდეებსაც. ეს ადგილი ძალიან მიმზიდველია მოგზაურობის მოყვარულთათვის.