გარეჯის იოანე ნათლისმცემლის მონასტერი

გარეჯის ნათლისმცემლის მონასტერი — იოანე ნათლისმცემლის სახელობის მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში, დავითის ლავრის დასავლეთით 12 კმ-ზე. წარმოადგენს კლდეში გამოკვეთილ ერთიან კომპლექსს. დაარსებულია VI-VII საუკუნეებში დავით გარეჯელის მოწაფის ლუკიანეს მიერ:

„ბრძანებითავე მამისა დავითისითა აღეშენა უდაბნოჲ მრავალმთისაჲ სახელსა ზედა წმიდისა იოანე ნათლის-მცემლისასა“

მონასტერი გამოკვეთილია ზღვიური წარმოშობის ქვიშაქვებისაგან შედგენილი კლდის მასივში. ნაგებობათაგან აღსანიშნავია უჩვეულოდ მაღალი და ვრცელი მთავარი ეკლესია. ჩრდილოეთით მცირე სათავსი ეკვრის, რომელიც ძირითად დარბაზს 2 თაღის მეშვეობით უკავშირდება. საკურთხევლის წინ XVIII საუკუნის II ნახევრის კანკელია. მთავარი ეკლესიის სამხრეთით კიდევ ერთი მცირე ეკლესიაა, რომელშიც კლდეში გამოკვეთილი კიბით შეიძლება ასვლა. მთავარი ეკლესიის შესასვლელში აღმართულია კოშკი და ჭიშკარზე დაშენებული სამრეკლო. ინტერიერში შემონახულია XII საუკუნის I ნახევრის მოხატულობის ფრაგმენტები.

განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცევს მონასტრის მთავარ ეკლესიაში შემორჩენილი ქართველ სამეფო პირთა ფრესკები, აქ გამოსახულნი არიან: ბაგრატ III, დავით აღმაშენებელი (ფრესკა ამჟამად სრულიად განადგურებულია), დემეტრე I, გიორგი III, თამარ მეფე, ლაშა-გიორგი, დავით სოსლანი. ბაგრატ III-ის ფრესკას შემორჩენილი აქვს წარწერა: “პირველი მაშენებელი ამის უდაბნოისაი”. დავით აღმაშენებლის ფრესკას შემორჩენილი ჰქონდა წარწერა (განადგურებულია): “მამაი დემეტრე მეფისაი”. დემეტრე I-ის ფრესკას შემორჩენილი აქვს წარწერის ფრაგმენტი: “მეფეთამეფე”. გიორგი III-ის ფრესკას ახლავს ფრაგმენტულად გადარჩენილი წარწერა: “მეფეთამეფე გიორგი ძე დემეტრესი”. თამარ მეფის, ლაშა-გიორგისა და დავით სოსლანის ფრესკებს ახლდა წარწერები (განადგურებულია): “მეფეთა მეფე თამარ ასული დიდისა მეფეთა მეფისა გიორგისა”, “ძე მათი ლაშა”, “მეფეთა მეფე დავით”. საყურადღებოა ასევე კომპლექსის ერთ-ერთ ეკლესიაში შემორჩენილი ოსტატის ფრესკული გამოსახულება, რომელსაც ხელში წერაქვი უჭირავს, საქართველოში ხშირად გვხვდება ოსტატთა მომცრო ზომის რელიეფები, თუმცა ფრესკებზე მათი გამოსახვა გავრცელებული არ არის.

მონასტერში გამოსახულია გარეჯელი ბერი, რომელიც წერაქვით ჭრის ქვაბულს.