ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი

ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საგურამოში მდებარეობს. იგი ქართველი საზოგადო მოღვაწის, პუბლიცისტისა და მწერლის - ილია ჭავჭავაძის მამულშია განთავსებული და 1961 წელს გიორგი ლეონიძემ დააარსა. მუზეუმში წარმოდგენილია მწერლის მომერიალური ნივთები, მწერლის ხელნაწერები, XIX საუკუნის, როგორც ქართული, ასევე სხვა ქვეყნების სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, ჭურჭელი, ავეჯი და სხვა. ილია ჭავჭავაძის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა მეუღლემ - ოლღა გურამიშვილმა საგურამოს სახლი წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცვა, სადაც ჯერ დაწყებითმა სკოლამ დაიწყო ფუნქციონირება, შემდეგ კი - სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელმა. გარდა საინტერესო ექსპონატებისა, სახლ-მუზეუმი შესანიშნავი გარემოთიც გამოირჩევა. მწვანეში ჩაფლული მამული ულამაზესი ბაღით მრავალ მნახველს იზიდავს. თავად სახლი ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. აღმოსავლეთით მას კარიბჭე და ქვის კიბე აქვს მიდგმული. ნაგებობას ყველა სართულზე ფართო აივნები აკრავს. პირველი სართული შიდა ოთახებს უჭირავს, რომელიც ოჯახის წევრებისთვის იყო განკუთვნილი, მეორე სართულზე მისაღები ოთახი, სასადილო, სათამაშო ოთახები და დერეფანია განლაგებული, მესამე სართულზე კი საძინებელია. გარდა სახლისა, ეზოში გვხვდება სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობები. ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი ერთ-ერთი საინტერესო და მიმზიდველი ადგილია კულტურისა და ხელოვნების მოყვარულთათვის.