კოტიანეთის ციხე

კოტიანეთის ციხე სამეგრელოში, სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოტიანეთში მდებარეობს. იგი IV-VI საუკუნეებით თარიღდება. ციხის ტერიტორიაზე გამოვლენილი არქეოლოგიური მასალით ირკვევა, რომ მას არსებობა ეგრისის სამეფოს დაცემისთანავე შეუწყვეტია. ციხე არცთუ მაღალ ადგილასაა აგებული, თუმცა ისეთი მდებარეობაა შერჩეული, რომ სიმაგრე დიდ ტერიტორიას აკონტროლებს. კომპლექსი მოიცავს გალავანს, კოშკს, ეკლესიასა და ხელოვნურ თხრილს, რომელიც გარს ერტყმის ციხეს. სიმაგრის ჩრდილოეთ ნაწილი ეზოს ეთმობა, აღმოსავლეთ ნაწილში კი კოშკი და ეკლესიას განლაგებული. გალავანი გეგმით უწესო ოვალური მოხაზულობისაა. მისი სისქე დაახლოებით ერთი მეტრია. კოშკი თითქმის კვადრატული გეგმარებისაა. მისგან სარდაფის სართული და მეორე სართულის ქვედა ნაწილია გადარჩენილი. ნაგებობა რამდენ სართულიანი იყო უცნობია. გალავნის სამხრეთ-აღმოსავლეთის კუთხე თითქმის მთლიანად მცირე ზომის დარბაზულ ეკლესიას უჭირავს. დარბაზი აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. ტაძარი ნახევრად მიწაშია ჩაფლული. ნაგებობის კამარა და კონქი ჩანგრეულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. დარბაზი ერთადერთი, აღმოსავლეთის, სარკმლით ნათდება. კედლები თლილი ქვითაა მოპირკეთებული. ციხეს სამი მხრიდან თხრილი საზღვრავს. იგი ამჟამად 3-4 მეტრის სიღრმისაა, თუმცა თავიდან სავარაუდოდ უფრო დიდი იქნებოდა. კოტიანეთის ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე, რიგების დაცვით.