ნავარძეთის (თირის) ღვთისმშობლის მიძინების კომპლექსი

ნავარძეთის (თირის) ღვთისმშობლის მიძინების კომპლექსი მდებარობს ზემო იმერეთში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნავარძეთის ტერიტორიაზე, მდინარე ყვირილას ნაპირზე, "თირის" რკინიგზის სადგურთან. მისვლა შესაძლებელია ქალაქ ჭიათურის მხრიდან, ბონდის ხიდზე გადასვლით.

ტაძარი აგებული უნდა იყოს XII-XIII საუკუნეებში (შესაძლოა XI ს.)

ეკლესია ერთნავიანი დარბაზული ბაზილიკაა,მოყვითალო - მონაცისფრო შირიმის ქვითა და კირით ნაგები, ტაძარში კედლის სვეტზე არის სავარაუდოდ მშენებელი ოსტატის მიერ გამოკვეთილი ხელის მტევნები (ორივე მარცხენა). ასევე ტაძარს აქვს გვიანდელი რესტავრაციის დროინდელი ორი წარწერა:

"წმინდაო სამებაო, ჯუარო ქრისტესო, მეოხ ექმენ ორთავე შინა ცხოვრებასა ამგებსა და მადიდებელსა ტაძრისა შენისასა აბაშიძესა გიორგის, თანამეცხედრესა მისსა გულქანს, ძესა / / მათსა ლევანს და ბეჟანს"

„წმინდაო სამებაო, ერთარსებაო, ყოველთა ხილულთა და უხილავთა შემოქმედო: მამაო, ძეო და სულო წმინდაო, დაუსაბამოო და დაუსრულებელო, შეიწყალე ტაძრისა ამის შენისა ამგები აბაშიძე გიორგი და თანამეცხედრე მისი გულქან ლორთქიფანიძის ასული. ქრისტეს აქეთ... ქრონიკონსა ადამს აქეთ...“

ვ. სილოგავას აზრით წარწერები XVII ს-შია შესრულებული.

ტაძრის მახლობლადაა კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულების კომპლექსია. ერთ-ერთ გამოქვაბულში, რომელსაც სარკმელიც კი აქვს გამოკვეთილია ორმო (ხაროს ფორმის), მისი ფსკერის არქეოლოგიური შესწავლისას აღმოჩნდა V-VI საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი ნაკეთობანი - თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ქვის კეცები.