სამღერეთი

სოფელი სამღერეთი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, ჭივჭავის თემში, ზღვის დონიდან 1010 მეტრზე. იგი XVII-XVIII საუკუნეებში ორბელიანთა საგვარეულოს ეკუთვნოდა. XVII ს-ში სამღერეთში აბაშიშვილებს ჰქონდათ სასახლე. სოფელ სამღერეთს კიდევ ერთი ფაქტიც უკავშირდება: 1747-1748 წლებში სამღერეთში გახიზნულა ნადირ-შაჰისაგან შევიწროებული ბორჩალოს სულთანი. სოფელს წერილობით წყაროებში იხსენიებენ ვახუშტი ბატონიშვილი (აღწერა სამეფოსა საქართველოსა) და პაპუნა ორბელიანი (ამბავნი ქართლისანი). სოფელში მდებარეობს XI-XIII საუკუნეების მონასტერი - საბერო, რომელიც გალავნის, ეკლესიის, სამრეკლოს, სატრაპეზოსა და სენაკებისგან შედგება. ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა, რომელიც მდიდრული ჩუქურთმებითაა შემკული. ამ სოფლის სახელს უკავშირდება ერთი ლეგენდა: სოფელში მტერი შემოჭრილა. ქართველთა ჯარი მზად არ იყო და ბრძოლა მტრის სასარგებლოდ მიმდინარეობდა. ამ დროს მთის ფერდობზე ქართულ კაბებში გამოწყობილი სამი და გამოჩენილა. ისინი ფანდურზე უკრავდნენ და სიმღერით უახლოვდებოდნენ ბრძოლის ველს. ქალების სილამაზესა და ტკბილ სიმღერას ომითა და სისხლით დაღლილი მეომრები გაუოცებია. სარდალმა ისინი გაჭირვების ჟამს გამოგზავნილ ომის ქალღმერთებად მიიჩნია და დების მოკვლა ბრძანა, მაგრამ ამის გაკეთება ვერცერთმა მებრძოლმა ვერ შეძლო. ჯარს უკან დაუხევია. გაბრუნებულ მტერს კი სამეფო ლაშქარი დახვედრია და ქართველებს დიდი გამარჯვებაც მოუპოვებიათ.