სამღერეთის (საბეროს) სამონასტრო კომპლექსი

საბეროს სამონასტრო კომპლექსი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ სამღერეთის მიდამოებში მდებარეობს, მდინარეების - ტორნესა და ხრამის შესართავთან. კომპლექსი XI-XIII საუკუნეებით თარიღდება და მოიცავს ორ ეკლესიას, სატრაპეზოს, სასახლესა და სამრეკლოს. ორივე ეკლესია ძალიან დაზიანებული სახითაა შემორჩენილი. კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა დარბაზული ტიპის ტაძარია, რომელსაც სამხრეთიდან კარიბჭე და მინაშენი აქვს. იკითხება კონქისა და სატრიუმფო თაღის ნაშთები, ასევე სამხრეთის ჯვრული პილასტრი და მასზე დაბჯენილი თაღი. კარიბჭე ჯვრული კამარითაა გადახურული. ტაძრის მორთულობა, საკურთხეველში დატანილი მაღალი, თაღოვანი ნიშები და სხვა დეტალები მიუთითებს, რომ ძეგლი განვითარებული შუასაუკუნეებისაა. ფასადები მდიდრულადაა დეკორირებული, განსაკუთრებით აღსანიშნავია სამხრეთის კარიბჭის მხატვრული გაფორმება. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით სამრეკლოს ნანგრევია, სამხრეთ-დასავლეთით კი - დიდი საცხოვრებელი სასახლის ნანგრევები. სასახლეს ერთსაფეხურიანი ცოკოლი აქვს. ნაგებობის გადახურვა ჩამოქცეულია. პირველ სართულზე ფართო კარია გაჭრილი. შემორჩენილია ხის კოჭების საყრდენი კონსოლები. კომპლექსში შემორჩენილია ასევე ორსართულიანი, თლილი ქვით ნაგები სატრაპეზო. შენობის პირველ სართულზე მარანია ქვევრებით, მეორე სართულზე კი - თავად სატრაპეზო, რომელსაც დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან შესასვლელები აქვს. იგი ხუთი თაღოვანი სარკმლით ნათდება. აღმოსავლეთ კედელში ორი ნახევარწრიული ნიშაა. ნაგებობის ინტერიერი შელესილია. საბეროს სამონასტრო კომპლექსს გალავანი აქვს შემოვლებული. მიუხედავად იმისა, რომ ძეგლი ძალიან დაზიანებულია, ნამონასტრალი მაინც მასშტაბურად გამოიყურება, რაც იმ პერიოდისათვის მის განსაკუთრებულ მნიშვნელობაზე მეტყველებს.