სხალტბის კვირაცხოვლის ეკლესია

სხალტბის კვირაცხოვლის ეკლესია მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხალტბაში მდებარეობს. ძეგლი მოიცავს ორ ძირითად სამშენებლო ფენას. პირველი ფენა XII საუკუნით თარიღდება, ამ პერიოდს მიეკუთვნება კედლების სიმაღლე ნახევრამდე, XVII საუკუნეში ტაძარი ორჯერ აღუდგენიათ და ერთ–ერთი აღდგენისას აიგო კარიბჭეც. შესასვლელის ტიმპანის მხედრული წარწერის მიხედვით, ეკლესია აუგიათ ივანე ზედგენიძის ძის - სახლთუხუცესი შიოსა და მისი თანამეცხედრის - თამარის ბრძანებით, 1669 წელს. კარიბჭის ერთ-ერთ სვეტზე ამოკვეთილ წარწერაში მოხსენიებულია ეკლესიის მშენებელი - ოსტატი მელქან ფურცხვანიძე. სხალტბის ეკლესია დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს სამხრეთის კარიბჭით. შესასვლელი ერთია - სამხრეთიდან. დარბაზი აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. აფსიდში განიერი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს გეგმით სწორკუთხა, დიდი ზომის თაღოვანი ნიშაა განთავსებული, ქვეშ კი ტრაპეზის ქვა დგას. თითო სარკმელია ეკლესიის დანარჩენ კედლებშიც. საკურთხეველი, დარბაზის იატაკთან შედარებით, ერთი საფეხურით ამაღლებულია. დარბაზის კამარა პილასტრებზე გადაყვანილ შეისრულ თაღებს ეყრდნობა. ინტერიერი შელესილია, იატაკი კი აგურითაა მოგებული. კარიბჭის სამხრეთ კედელი სამ რვაწახნაგოვან ბოძზე გადაყვანილი შეისრული თაღებითაა გახსნილი. სვეტების წინა მხარეები ჯვრებითა და დეკორატიული ელემენტებითაა მორთული. შემკულობა ერთმანეთისგან განსხვავდება - ვხვდებით როგორც მცენარეულ, ისე წნულ ორნამენტებს. თაღები ნახევარდისკოების მწკრივითაა დეკორირებული, განაპირა კედლების კუთხეები კი - ლილვებით, ბირთვებითა და მცირე ფიგურებით. ეკლესიის სამხრეთი კედელი ყრუ თაღებითაა დანაწევრებული, რომლებიც მოყვანილობითა და სვეტების შემკულობით კარიბჭის თაღნარს ეხმიანება. მინაშენის ფასადები ორნამენტირებული ლავგარდნით სრულდებოდა, მისი ნაწილი აღმოსავლეთ ფასადზეა შემორჩენილი. ძირითადი ნაგებობის ფასადებს აგურის წყობით შედგენილი ლავგარდანი ასრულებს. ეკლესია ნაგებია ბრტყელი, ქართული აგურით, კარიბჭე თლილი ქვითაა მოპირკეთებული.