აბასთუმნის "თამარის ციხე"

აბასთუმნის “თამარის ციხე” სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, დაბა აბასთუმანში მდებარეობს, მდინარეების - ოცხისა და კურცხანის შესართავთან წამომართულ წყალგამყოფ ქედზე. ნაგებობა X საუკუნით თარიღდება. თამარის ციხე არ არის ჩვეულებრივი სასიმაგრო ნაგებობა, იგი ფეოდალის რეზიდენციაა, ციხე-დარბაზი საკუთარი კარის ეკლესიით, მისაღები დარბაზითა და სხვა სათავსებით. ციხე მთის თხემის რელიეფს მიუყვება, თავსა და ბოლოში ორი მრავალსართულიანი კოშკი დგას. უკეთაა შემონახული ოთხსართულიანი საცხოვრებელი კოშკი. გალავნის შიგნით, კოშკის მეორე სართულზე გაჭრილია სწორკუთხა შესასვლელი. კომპლექსის მეორე კოშკი ზურგიანია, ესე იგი მისი უკანა მხარე მომრგვალებული ფორმისაა. ციხე-სიმაგრის კედლების სიმაღლე დაახლოებით 15 მეტრამდე აღწევს. კედლების ზედა ნაწილებში დატანილია სამზერები და სალოდეები. ციხე-დარბაზი ნაგებია ზედაპირმოსწორებული, უხეშად დამუშავებული ქვით, ქვედა ნაწილებში გამოყენებულია მოზრდილი ლოდები. გარდა თამარის ციხისა, ქედის იმავე ფერდობზე, მდინარე ოცხის მხარეს, მდებარეობს მეორე ციხის ნაშთები და წყლის ნაპირას გამომავალი გვირაბი. ცოტა მოშორებით, ოცხისა და კურცხანის შესაყართან ძველი სამონასტრო კომპლექსის ნანგრევებია შემორჩენილი.