პირღებულის მონასტერი

პირღებულის მონასტერი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, სამშვილდის ნაქალაქარიდან 5 კმ-ის დაშორებით. ძეგლი განვითარებული შუასაუკუნეებით თარიღდება და ეკლესიას, სამრეკლოსა და საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობებს მოიცავს. კომპლექსის მთავარი ნაგებობა XIII საუკუნის დარბაზული ეკლესიაა, ჩრდილოეთის მინაშენითა და კარიბჭით. ტაძრის წარწერიდან ჩანს, რომ იგი რუსუდანის მეფობის ხანაშია აგებული დემეტრე წინამძღვრის მიერ. აღსანიშნავია, ეკლესიის მაღალი პროპორციები. ჩრდილოეთის მინაშენები ორ დამოუკიდებელ ეკლესიას წარმოადგენს, მათში მოხვედრა მთავარი ეკლესიიდან არის შესაძლებელი. ნაგებობას შეწყვილებული თაღოვანი სარკმლები აქვს. დღესდღეობით კარიბჭე თითქმის დანგრეულია. ეკლესიის ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა, თუმცა ამჟამად მხატვრობის მხოლოდ რამდენიმე ფრაგმენტია შემორჩენილი. ეკლესიას გალავანი ჰქონდა შემოვლებული, რომელშიც ჩართული იყო სამსართულიანი სამრეკლო. სამრეკლოსგან მხოლოდ ორი სართულია შემორჩენილი. პირველი სართული თაღებით ფართოდ გახსნილ კარიბჭეს წარმოადგენს, მეორე სართულზე კოშკურა სათავსია, ხოლო მესამე სართულზე სამრეკლო იყო. მონასტრის ტერიტორიაზე, კლდეებში გამოქვაბულებია გამოკვეთილი, რომლებიც, როგორც ჩანს, ბერების სადგომ სენაკებად იყო გამოყენებული.