უშგულის ლამარია

უშგულის ლამარია ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიაა, რომელიც სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტის უშგულის თემში, სოფელ ჟიბიანის ჩრდილოეთით, ამაღლებულ ბორცვზე მდებარეობს. ეკლესიას ირგვლივ ზღუდე აქვს შემოვლებული გამაგრებული კოშკით. იგი IX-X საუკუნეების ბაზილიკის ტიპის ნაგებობას წარმოადგენს, სამწახნაგა, გარეთ გამოსული აფსიდით. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ეკვდერს კი - სამხრეთ-დასავლეთიდან. კანკელი ქვისაა, რომლის ქვისავე სვეტებზე დაყრდნობილი კამარები იატაკიდან იწყება და შემკობილია სადა სვეტისთავებით. უშგულის ლამარია სვანეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და მაღალი კულტურული - ისტორიული ღირებულების მქონე ძეგლია. 

მხატვრობა

ტაძარში მოხატულობის რამდენიმე ფენაა შემორჩენილი. ეკლესიის მშენებლობის თანადროული მხოლოდ კანკელის მოხატულობაა. ხოლო ინტერიერის სიუჟეტური გამოსახულებები, რომლის ფრაგმენტებიც მხატვრობის გვიანდელი ფენების ქვეშ მოჩანს, X ს-ის ბოლოსა და XI ს-ის დასაწყისით თარიღდება. აღსანიშნავია ჩრდილოეთის კედელზე მოთავსებული ჯვარცმის კომპოზიცია, სადაც ფიგურათა ჟესტიკულაციის ხაზგასმის მიზნით გადიდებულია მათი ხელის მტევნები. ექსპრესიულია სახეებიც, რომელთა ნაკვთებში უკვე ვლინდება სვანეთის მხატვრობისთვის დამახასიათებელი სპეციპიკური ტიპაჟი. მხატვრობის შემდეგი ფენა XII საუკუნისაა. ამ ეტაპს მიეკუთვნება დასავლეთის კედელზე წარმოდგენილი ცხენოსან წმინდა მეომართა, გიორგისა და თევდორეს გამოსახულებები. უკანასკნელად ეკლესია XIII ს.-ში მოუხატავთ. ამ პერიოდისაა აფსიდის მოხატულობა. კონქში წარმოდგენილია სვანეთისთვის ტრადიციული ვედრების კომპოზიცია. საკურთხევლის კედელზე ეკლესიის მამებია გამოსახული, თავად ეკლესიის ცაში კი - შობა და ფერისცვალება. ასევე საყურადრებოა ისტორიული მნიშვნელობის ნაკაწრი წარწერები, რომლებიც ეკლესიაში მისული მლოცველების მიერაა ამოკაწრული და შეწყალების ტექსტებს წარმოადგენს. წარწერები შესრულებულია ასომთავრულით, ნუსხურით, გარდამავალი მხედრულითა და მხედრულით.