აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია

აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, დაბა აბასთუმანში მდებარეობს, ზღვის დონიდან 1700 მეტრზე. იგი 1932 წელს დაარსდა. ობსერვატორიის სამეცნიერო კვლევების ძირითადი მიმართულებებია გალაქტიკების, ვარსკვლავების, მზის ფიზიკის, მზის სისტემის ცთომილების და დედამიწის ზედა ატმოსფეროს შესწავლა. მას აქვს საგამომცემლო ბაზა, სადაც 1961 წლიდან ყოველწლიურად გამოიცემა „ასტრონომიული კალენდარი“ და „ობსერვატორიის ბიულეტენი“. აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია, გარდა მისი სამეცნიერო-კვლევითი დანიშნულებისა, ტურისტულადაც მიმზიდველია. ობსერვატორიაში მოხვედრა ნებისმიერ მსურველს შეუძლია, აქ მოინახულებთ პატარა მუზეუმს და ტელესკოპით დააკვირდებით მთვარეს, სატურნს თუ სხვა ციურ სხეულებს, რაც საოცრად შთამბეჭდავ სანახაობას წარმოადგენს. ობსერვატორია პროფესორ ევგენი ხარაძის თაოსნობით დაარსდა და იგი პირველი სამთო ასტროფიზიკური ობსერვატორიაა ყოფილ საბჭოთა კავშირში. 1934 წელს ობსერვატორიაში კარლ ცეისის ფირმის 40 სმ-იანი ტელესკოპი დაიდგა. იმავე წელს აბასთუმნის ობსერვატორია წყნარი ოკეანის ასტროფიზიკური ასოციაციის წევრად აირჩიეს. პირველი ასტრონომიული აღმოჩენა საქართველოში 1942 წელს გაკეთდა, ქართველმა ასტრონომმა გიორგი თევზაძემ ორი ახალი კომეტა აღმოაჩინა, რომელთაც “კომეტა 1942 თევზაძე 1” და “კომეტა 1942 თევზაძე 2” უწოდეს. 1954 წელს, ობსერვატორიაში 70 სმ-იანი მენისკური ტელესკოპი დაიდგა. 1957 წლიდან დედამიწის პირველ ხელოვნურ თანამგზავრზე დაკვირვების სადგური ამოქმედდა, 1959 წელს კი ექსპლუატაციაში შევიდა ყანობილის მთიდან აბასთუმნამდე გაჭიმული საბაგირო გზა. 1961 წელს, ასტრონომმა რ. კილაძემ პირველმა გაზომა სატურნის რგოლების სისქე, ხოლო 1974 წელს მანვე პირველმა შეამჩნია პლანეტა მერკურის ატმოსფერო, ა. ჭურაძემ კი ზეახალი ვარსკვლავი NGC 3389 აღმოაჩინა. აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია დღემდე აქტიურად განაგრძობს სამეცნიერო საქმიანობას.